Prepodnevno javljanje
U prepodnevnom programu nastupila je Ivana Eremić, peta takmičarka novobečejskog Jedinstva. Velika trema sa kojom je izašla na stazu ostavila je trag na njenoj igri i konačnom rezultatu.
Virtualna Arhiva Novi Bečej - Online vas vodi na putovanje kroz vreme, otkrivajući bogatu istoriju i kulturu našeg grada. Istražite arhivske fotografije, dokumente i članke koji oživljavaju značajne trenutke i ličnosti.
Podelite stranicu na društvenim mrežama
Korisno je, u okviru prikaza uloge salaša u životu naših sugrađana iz ne tako davne prošlosti, izneti opšti izgled salašarskog dvorišta i raspored zgrada i prostorija u njima. Ovo, utoliko pre, što je približno tome izgledalo i dvorište seoskih kuća, pa će ovaj zapis koristiti i za takvu dokumentaciju. Pretpostavljam, da je to našim mlađim sugrađanima skoro nepoznato, te će na ovaj način biti sačuvani od zaborava detalji iz svojevrsnog života u banatskim poljima.
Kako je došlo do ove knjižice
Kada je moj članak pod naslovom „Kumane“ izašao u Jugoslovenskom dnevniku 2. avgusta 1931. godine (broj 202), moji parohijani su ga oduševljeno prihvatili. Čitali su ga po skupovima i na ćoškovima pred slušaocima, te se javila želja da se isti odštampa u vidu knjižice i unese među narod, u moju parohiju.
Opšta karakteristika ovog doba jeste snažan razvoj industrijalizacije i modernizacija saobraćaja, s naglašenom prednošću za železnicu. Novi Bečej u takvim uslovima nije imao šta da traži. On je, u stvari, izgubio svoju raniju prednost, što je uzrokovalo sve veće zaostajanje u odnosu na Veliki Bečkerek i Veliku Kikindu, koji dobijaju novi zamah.
Izmenjeni ekonomski uslovi i razvoj proizvodnih snaga u poljoprivredi osnovni su uzroci nestajanja salaša. Smanjenjem zemljišnog maksimuma posle Drugog svetskog rata, najpre na 20, a zatim na 10 hektara, salaši gube svoj dotadašnji značaj u proizvodnji.
Od kada je veliko nevreme 1931. godine srušilo vitki toranj sa pravoslavne crkve u Novom Bečeju samo su nam retke fotografije i po koje razglednice ostale kao dokument o tom nikad ne prežaljenom, a toliko prepričavanom ukrasu naše crkve. Kada je iste te godine postavljen nov toranj sa širim gabaritima, a i po dužini dosta kraći, građani, a posebno vernici nisu baš sa simpatijama gledali na njega.
Narodne pesme, poput „Hej salaši, opet ću vam doći..." ili „Hej salaši na severu Bačke" i drugih, svojom izuzetnom melodičnošću, a možda i pogođenim rečima, bude čežnju za salašima čak i kod onih koji njihove čari nisu u stvarnosti osetili.
Ustava Novi Bečej (Magistralni kanal km 146,66)
Ustava Novi Bečej izgrađena je kao objekat za upuštanje vode u kanale osnovne kanalske mreže radi snabdevanja Banata vodom, kao i za ispuštanje suvišnih voda iz banatskog dela mreže u Tisu.
Poraz od Banata, koji je imao iskusne i odrasle igrače, nije obeshrabrio dečake Zvezde. Naprotiv, oni su se još više posvetili treninzima i odigrali dve utakmice na strani – prvu u Bašaidu, a drugu u Baodri. Na ovim utakmicama Zvezda je uključila i nekoliko bivših igrača Jedinstva, što je ekipi donelo fizičku snagu, ali je izgubila deo tehničke kombinatorike koja je bila njena prepoznatljiva karakteristika. Da su nastavili tim tempom, Zvezda verovatno ne bi bolje prošla od Banata.
Na fotografijama koje svedoče o prošlosti, pred nama stoji slika Boška Maksića, poznatog kao “Šeboj”, koji je nekada bio uzor vrednog i uspešnog domaćina. Rođen u Kumanu, on je bio tipičan primer ponosa seoskog života – bogat paor i ugledni član svoje zajednice. Međutim, nakon Drugog svetskog rata, njegov život je doživeo tragičan preokret. Prinudni otkup njegovog kapitala od strane režima je potpuno slomio njegov duh i životnu stabilnost.
Novobečejska subregija ima slične hidrografske osobine kao i ostale opštine u dolini Tise. Hidrografiju ovog kraja čine površinske i podzemne vode. Površinsku hidrografiju čine: Tisa, deo Kanala Dunav—Tisa—Dunav i nekoliko većih bara i jezera. S obzirom na relativno visok nivo podzemnih voda u većem delu hatara novobečejske opštine, u ovom radu one će biti posebno obrađene.
Ne smatram se stručnjakom da dajem sud o književnom stvaralaštvu Bogdana Čiplića. Ipak, iz poštovanja prema njemu i iz sećanja na naše druženje tokom poslednjih desetak godina njegovog života, pokušaću da, u najopštijim crtama, izložim ono što sam zapazio kao njegov književni doprinos – bez ambicije da ta dela ocenjujem, već da prenesem priznanja koja su mu dodeljena do 1981. godine. Valja istaći da je stvarao i nakon toga, možda čak intenzivnije nego u ranijem, "najproduktivnijem" periodu.
Kikindski kanal proteže se od ušća u Magistralni kanal do spoja sa Zlaticom kod Sajana, u ukupnoj dužini od 50,34 km. Njegova osnovna uloga je da primi unutrašnje vode Zlatice u periodima kada je ustava kod Padeja zatvorena, kao i sopstvene unutrašnje vode duž trase, te da ih odvodi u Magistralni kanal.
Nova vlast Kraljevine SHS donela je velike društvene promene, ali je osnova privrednog razvoja ostala ista.
Jevreji, čiji je život uglavnom vezan za privredu, dosta su se brzo prilagođavali novom poretku.
Danas nam je neobično da bicikl ima saobraćajnu knjižicu, ali ovaj sačuvani dokument pokazuje da su se nekada i bicikli evidentirali na taj način. U knjižicu su upisivani podaci o vlasniku, mestu stanovanja i broju rama.
Vlasnik ovog bicikla bio je Radin Radivoj iz Kumana. Uz knjižicu je sačuvana potvrda iz 1948. godine, u kojoj piše:
Beda i teški radni uslovi naterali su seosku sirotinju i proletarijat na organizovanu borbu putem štrajkova. Iako je bilo štrajkova i ranijih godina, 1897. godine oni su bili najmasovniji. Centar borbe bio je u Elemiru, a najznačajnija borba vođena je u Potisju, u nekadašnjem Dištriktu, gde je štrajk uzeo najveći maha u Turskom Bečeju, Kumanu, Melencima i, naročito, u opštini Torda.
Dragiša Bunjevački, slikar iz Novog Bečeja i osnivač grupe „Selo“, rođen je 1925. godine u Pančevu.
Bio je umetnik koji je živeo da bi slikao, ali nikada nije živeo od slikarstva niti slikao zarad pukog opstanka.
Radovan Svilengaćin (1926–1976) bio je dugogodišnji direktor bioskopa „Vojvodina“ u Novom Bečeju i jedna od najznačajnijih ličnosti u razvoju filmske kulture u ovom mestu.
Period od 1945. do 1963. godine
Opštinsko područje pokrivale su dve vodoprivredne organizacije: Gornjobanatska sa sedištem u Kikindi, severno od Novog Bečeja, i Potiska sa sedištem u Zrenjaninu, južno od Novog Bečeja. Dakle, postojale su dve vodne zajednice:
- Gornjobanatska vodna zajednica (1945–1963)
- Potiska vodna zajednica (1945–1963)
Devedesetih godina 19. veka socijalisti su već učestvovali na opštinskim izborima. U nekim mestima preuzimali su vlast. U Kumanu su najveći uspeh postigli na izborima za opštinsku upravu 1898. godine, kada su članovi Socijaldemokratske partije izabrani u Opštinski odbor: Toša Stančić, opštinski knez, Boža Radišić-Bratko, perovođa (sekretar), Živa Sekulić i Laza Tubić, eškuti (odbornici).
Milorad Mića Josimović (1949–) je svestrani umetnik i dizajner, čovek čije su ideje i stvaralačka energija ostavile dubok trag u umetničkom životu Novog Bečeja i šire.
Rođen u Novom Bečeju, Mića je još od detinjstva pokazivao dar za likovno izražavanje i sklonost ka oblikovanju prostora i materijala. Svoje umetničko obrazovanje stekao je u Školi za primenjene umetnosti u Novom Sadu, na smeru Oblikovanje unutrašnje arhitekture, gde je izgradio osećaj za sklad, liniju i formu.
A) Period od 1845-1945. godine
Na području današnje opštine Novi Bečej postojalo je više vodnih zadruga, počev od 1845. godine, koje su se 1945. godine ugasile ili poprimile drugi organizacioni oblik:
- Gornjobanatska potiska vodna zadruga (1845-1945),
- Bočar-iđoška vodna zadruga (1886-1945),
- Galadska vodna zadruga (1891-1945),
- Novobečejska vodna zadruga (1858-1945).
U teškim godinama ekonomske krize, kada je ona dostigla najveću oštrinu, novobečejski sportski entuzijasti — ili bolje rečeno fanatici — uspeli su 1932. godine da organizuju pravi fudbalski spektakl. U Novi Bečej doveli su višestrukog državnog prvaka, Beogradski sport klub (BSK).
Pijenje ispred prodavnice u Srbiji nije samo običaj – to je institucija! Datira otprilike od kad postoji prva prodavnica i prva flaša rakije – dakle, od pamtiveka! Još su stari zanatlije u tursko doba, kad bi uzimali „merak-pauzu“, pili pred dućanima i raspravljali da li će biti kiše.
U Novom Bečeju je 1970. godine rođen Bela Mičik, jedan od najboljih citraša u Vojvodini danas. Virtuozan muzičar, svira na čak četrnaest instrumenata, a posebno su mu dragi tradicionalni mađarski instrumenti — citra i tekero.
Kao što je za period 1942–1943. godine trebalo istaći „nezaboravnu trojicu“ – Beljucu, Baračkova i Pecarskog – tako bi i za period 1945–1946. godine trebalo istaći „dvojicu izuzetnih halfova novobečejske Slavije“: Božu Krstića i Belu Farkaša.
Neću se upuštati u istorijski prikaz nastanka školstva u Novom Bečeju i Vranjevu, jer sam to već učinio u svojoj knjizi „Novi Bečej i Vranjevo kroz istoriju". Ovaj tekst želim posvetiti burnoj i gotovo revolucionarnoj školskoj prošlosti Novog Bečeja između dvadesetih i tridesetih godina dvadesetog veka.
On je bio srcem i dušom vezan za Vojvodinu. Ipak, oni koji su se dodvorili političarima, a zatim od njih dobili ovlašćenje da utiču na kulturni razvoj pokrajine, njegovu posvećenost doživljavali su kao nametljivost.
Vilmoš Kujan, rođen u Novom Bečeju, još kao dečak odlazi u Novi Sad na izučavanje zanata, gde ostaje sve do 1942. godine. Tokom boravka u Novom Sadu igrao je fudbal, što ga je po povratku u Novi Bečej učinilo jednim od najboljih lokalnih igrača. U DMKS Turulu, u ranim ratnim godinama, zajedno sa Ištvanom Bertom, bio je jedan od najvažnijih prvotimaca.
Nakon zloglasne Obznane, rad Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) u Kumanu je zabranjen, a raspuštena je i organizacija Srpske partije radničke Jugoslavije (SPRJ). Donošenjem Zakona o zaštiti države, najistaknutiji članovi KPJ preživljavali su teške dane. Ljubomir Čolić, sekretar partijske organizacije, zbog mučenja i maltretiranja preminuo je vrlo mlad nakon izlaska iz zatvora.
Članaka
0
Articles