Početkom 1992. godine, na teritoriji Republika Srbija, nakon donošenja Zakona o vodama Srbije, formirana su tri javna vodoprivredna preduzeća koja pokrivaju celokupno područje države. To su:
- JVP „Dunav”, sa sedištem u Novi Sad,
- JVP „Sava”, sa sedištem u Beogradu,
- JVP „Morava”, sa sedištem u Nišu.
JVP „Dunav” nadležno je za područje Bačke, Banata i severoistočne Srbije. Pored osnovnih vodoprivrednih obaveza – odbrane od spoljnih i unutrašnjih voda i održavanja vodoprivrednih objekata, čiji se broj novom organizacijom znatno povećao – preduzeće ulaže velike napore u razvoj sistema za navodnjavanje i unapređenje kvaliteta voda u vodotocima.
Za održavanje postojećih vodoprivrednih objekata izdvajaju se značajna sredstva, ali ona nisu dovoljna. Investicije su gotovo izostale, iako se štite velika poljoprivredna područja, industrijska postrojenja, izgrađena infrastruktura i gradovi.
U takvim uslovima, Hidrosistem Dunav–Tisa–Dunav u Bačkoj i Banatu, koji je neprekidno u funkciji, i dalje se koristi, iako je njegovo održavanje ograničeno. Najveći problemi su izmuljenje kanala na najugroženijim deonicama, kao i održavanje velikih hidrotehničkih objekata, naročito u elektro-mašinskom delu.
Osnovni prihodi preduzeća i dalje potiču od naknada za odvodnjavanje i drugih vodnih naknada, koje se ne ostvaruju u planiranim iznosima. Posebno teško stanje zabeleženo je 1993. godine, kada je hiperinflacija dodatno pogoršala poslovanje.
Opšte loše stanje u vodoprivredi može se objasniti secesijom republika bivše Jugoslavije, uvođenjem međunarodnih sankcija i ratnim sukobima u Bosni i Hercegovini i Hrvatskoj. Oživljavanje vodoprivrede trebalo bi da bude podstaknuto donošenjem Vodoprivredne osnove Republike Srbije i Prostornog plana Srbije, čime bi se usaglasili ključni vodoprivredni interesi. Do tada, u uslovima krize, koriste se minimalna sredstva kako bi se postojeći objekti sačuvali od propadanja.
Uprkos velikim objektivnim poteškoćama, razmatra se razvoj vodoprivrede, pre svega kroz unapređenje navodnjavanja. Tokom 1994. godine donet je Program navodnjavanja na vodnom području „Dunav”. Prema ovom programu, do 1997. godine, izgradnjom svih regionalnih hidrosistema za navodnjavanje, moglo bi se navodnjavati oko 1.250.000 hektara. Do tada izgrađeni kapaciteti obezbeđivali su vodu za oko 180.000 hektara, dok bi završetkom prve faze izgradnje ovaj obim mogao da poraste na oko 250.000 hektara.
Razvoj intenzivne poljoprivredne proizvodnje, zasnovane prvenstveno na navodnjavanju, doveo bi do povećanja biljne proizvodnje, rasta zaposlenosti i angažovanja izvođačkih kapaciteta, uz brzo vraćanje uloženih sredstava kroz povećanu proizvodnju. Reč je, međutim, o velikim investicijama, čija realizacija je u velikoj meri zavisila od ukidanja međunarodnih sankcija.
JVP „Dunav” nastojalo je i da ublaži problem zagađenja vodotokova. Na ovom području započet je rad na izradi Registra zagađivača, što predstavlja složen i stručno zahtevan posao zbog velikog broja izvora zagađenja. Radi celovitog sagledavanja problema, obnovljena je saradnja sa susednim državama u okviru slivova, kako bi se utvrdio kvalitet voda koje dolaze sa njihovih teritorija.
U isto vreme, sve više se govorilo o perspektivama vodosnabdevanja Srbije, a posebno Vojvodine. Prema mišljenju stručnjaka, osnovni problem leži u neravnomernoj prostornoj i vremenskoj raspodeli vodnih resursa. Koncepcija razvoja vodosnabdevanja mora se zasnivati na korišćenju svih raspoloživih voda, uz centralizovano upravljanje vodnim režimom, kako bi se obezbedili kvalitet, čistoća i zaštita podzemnih voda, koje se pretežno koriste za snabdevanje stanovništva.
Vodosnabdevanje Vojvodine moglo bi da se nađe u kritičnoj situaciji, s obzirom na to da se voda za piće uglavnom crpi iz podzemnih izvora. Kako je eksploatacija veća od prirodnog dotoka, dolazi do značajnog snižavanja nivoa podzemnih voda. Zbog toga su pojedini stručnjaci upozoravali da bi, ukoliko se takva praksa nastavi, Vojvodina mogla imati ozbiljne probleme u budućnosti. Rešenje se vidi u detaljnijem istraživanju podzemnih voda i donošenju novog Zakona o vodama, koji bi uneo važne organizacione promene.
Iz navedenog se može zaključiti da je vodoprivreda u posleratnom periodu doživela snažan zamah, kada je izgrađen jedan od najvećih čovekovih poduhvata – Hidrosistem Dunav–Tisa–Dunav, često nazivan i „nova reka”. Kanali, projektovani u skladu sa potrebama sredine kroz koju protiču, nisu namenjeni samo poljoprivredi, već i industriji, gradovima, plovidbi i drugim delatnostima. Iako nisu u potpunosti iskorišćeni svi tehnički i ekonomski potencijali sistema, kanali integralno doprinose razvoju privrede i poboljšanju opštih uslova života.
Na taj način Hidrosistem Dunav–Tisa–Dunav značajno je izmenio geografsku sliku vojvođanske ravnice, ali je još snažnije uticao na privredni razvoj, potvrđujući istorijsku činjenicu da su se ljudska naselja oduvek najlakše razvijala u blizini vode.
Komentari