Na teritoriji Vojvodine registrovan je veliki broj zagađivača. Najzastupljenije je industrijsko zagađenje, zatim zagađenje iz poljoprivrede i stočarstva, kao i iz naselja. Dodatni pritisak stvaraju brojni manji zagađivači — naselja bez kanalizacije, poljoprivredno zemljište i male stočarske farme.

Mnogi zagađivači uopšte ne prečišćavaju otpadne vode. Deo njih prečišćava otpadne vode zajedno sa komunalnim, dok neki primenjuju samo mehanički tretman. Biološko prečišćavanje sprovodi tek mali broj upuštača otpadnih voda. Sve to direktno utiče na kvalitet Tise.

Pogoršanje kvaliteta vode

U poslednjim godinama kvalitet vode Tise izaziva zabrinutost stanovništva Potisja, nezadovoljstvo ribolovaca i probleme za stručnjake i ekologe. Ni ova široka, mirna vojvođanska reka ne odoleva zagađenju — menjaju se njene vode, biljni i životinjski svet.

Sa nostalgijom se sećamo vremena kada je Tisa „cvetala“, kada se voda koristila za piće, a riblja čorba kuvala direktno iz reke. Danas, Tisa sve više postaje kolektor otpadnih voda i ekosistem u ozbiljnom padu.

Biološke analize pokazuju da je stepen zagađenosti značajno pogoršan u odnosu na prethodne godine. Na to utiče više faktora, a po mišljenju biologa najvažniji su:

• dotok zagađenih voda iz inostranstva,
• dotok zagađenih voda od domaćih zagađivača duž Tise i iz kanala Hidrosistema DTD,
• velike suše poslednjih godina,
• uspor proticaja izazvan Branom na Tisi kod Novog Bečeja.

Glavni izvori zagađenja

1. Inostrani dotoci

Stručnjaci procenjuju da oko 75% zagađenja dolazi iz inostranstva. Pokušava se obnoviti međunarodna saradnja između Srbije, Mađarske i Rumunije radi zaštite i sanacije reke Tise. Međutim, bez suštinskih promena u zemljama uzvodno, značajniji napredak je teško postići.

2. Domaći zagađivači i DTD kanal

Značajan doprinos zagađenju daju i domaći izvori — industrijski pogoni u Novom Kneževcu i Senti, kao i zagađenja koja stižu iz Bačkog velikog kanala (Crvenka, Vrbas, Srbobran). Ovi dotoci dodatno opterećuju Tisu i narušavaju njene ekološke parametre.

3. Suše

Sušni periodi poslednjih godina dovode do znatno manjih dotoka reke. Manja količina vode znači slabije razblaženje zagađujućih materija, što dovodi do naglog pada kiseonika i povećane koncentracije štetnih organskih materija. U takvim uslovima često dolazi do uginuća riba i drugih vodnih organizama.

4. Uticaj brane kod Novog Bečeja

Brana na Tisi kod Novog Bečeja dodatno usporava prirodan režim proticaja. Još od njenog podizanja primećuje se da Tisa sve više poprima karakteristike stajaćih voda, što pogoduje razvoju algi i pogoršanju kvaliteta vode.

Pojava sočivice i zarastanje reke

Zadnjih godina, sredinom leta, površina Tise gotovo preko noći postaje potpuno prekrivena zelenom barskom algom — sočivicom. Ona stiže iz Mađarske, ali je široko rasprostranjena i u domaćim stajaćim vodama.

Usled slabe razmene kiseonika između vazduha i vode dolazi do naglog pada kiseonika, što ostavlja teške posledice po živi svet. Uz sočivicu se pojavljuje i drugo plutajuće bilje koje narušava ambijent i stvara probleme kupačima i ribolovcima.

Ekološki pokazatelji i nestanak „cvetanja” Tise

Brojne analize potvrđuju pogoršanje. U vodi se sve ređe nalaze mikroorganizmi i vrste koje ukazuju na zdrav ekosistem. Plemenite vrste ribe gotovo nestaju, a nekadašnji spektakularni prirodni fenomen „cvetanja“ Tise — masovni izlazak insekta vodeni cvet — u potpunosti je iščezao.

Kvalitet vode Tise danas je uglavnom treće klase, često i na granici prelaska iz druge u treću, a povremeno čak i četvrte klase u uslovima pojačanog zagađenja.

Napori za zaštitu reke

Brojni društveni radnici, biolozi i ekolozi ulažu velike napore da spasu Tisu. Cilj je da se reki vrati kvalitet prve ili bar druge kategorije i omogući oporavak čitavog ekosistema. Neophodan je i aktivan doprinos stanovništva koje živi uz Tisu.

Plovidba

Ukupna dužina plovnih kanala osnovne kanalske mreže iznosi oko 600 km. Ovi kanali omogućavaju plovidbu teretnih brodova nosivosti od 200 do 1.000 tona. Na obalama se nalaze punktovi za pristajanje i pretovar robe, a takvi punktovi postoje i u Novom Bečeju. Neka pristaništa poseduju sopstvene magacine i pretovarnu mehanizaciju.

Do 1979. godine obim prevoza robe stalno je rastao, ali nakon toga beleži se pad.

Tehnologija rečno–kanalskog transporta zahteva velika investiciona ulaganja i dugoročno planiranje, jer proces uvođenja u eksploataciju traje duže.

Plovidba na Kikindskom kanalu odvija se od 1975. godine, dok su pristaništa izgrađena nešto kasnije — 1977. godine.