Ustava Novi Bečej (Magistralni kanal km 146,66)

Ustava Novi Bečej izgrađena je kao objekat za upuštanje vode u kanale osnovne kanalske mreže radi snabdevanja Banata vodom, kao i za ispuštanje suvišnih voda iz banatskog dela mreže u Tisu.

Nalazi se na upusno-ispusnom kraku Magistralnog kanala, neposredno uz reku Tisu, i omogućava protok velikih količina vode. Poseban značaj ima pri ispuštanju visokih voda severnog i srednjeg Banata.

Ustava je masivna armiranobetonska konstrukcija sa jednim otvorom. Segmentni zatvarač je čelična konstrukcija koja funkcioniše pomoću dva galova lanca. Pogon je električan, dok je ručni mehanizam obezbeđen kao rezervni.

Regulacija dotoka obavlja se gravitaciono, pomoću segmentnog zatvarača, koristeći uspor Brane na Tisi.
Ustava je završena 1971. godine.

Brodska prevodnica Novi Bečej (Magistralni kanal km 146,00)

Brodska prevodnica omogućava prelaz plovnih objekata između Tise i Magistralnog kanala. Smeštena je na plovidbenom kraku kanala, u neposrednoj blizini Novog Bečeja.

Prevodnica je masivna konstrukcija sa metalnim šiber-kapijama. Jednostepena je, ima jednu komoru i kapije koje se uvlače u niše. Sastoji se od uvodne glave, komore, nizvodne glave, kao i usmeravajućih konstrukcija i predpristaništa.

Dimenzije su iste kao kod prevodnice na Brani na Tisi. Izgradnja je završena 1974, dok je plovidba kroz prevodnicu počela 1975. godine, kada su prvi šlepovi natovareni šljunkom stigli u Kikindu.

Izgrađenost osnovne kanalske mreže

Osnovna kanalska mreža izgrađena je u meri koja omogućava njeno potpuno korišćenje, u skladu sa projektnim rešenjima.

Omogućeno je:

• odvodnjavanje,
• poboljšanje odbrane od poplava,
• navodnjavanje,
• razvoj ribarstva,
• snabdevanje industrije vodom,
• prihvatanje otpadnih voda,
• plovidba,
• rekreacija i turizam.

Osnovnu mrežu čine veliki kanali i hidroobjekti: ustave, prevodnice, crpne stanice i drugi prateći objekti.

Magistralni kanali u Banatu i Bačkoj ukupno imaju 694 km, formirajući 12 zatvorenih bazena sa regulisanim vodnim režimom.

Ukupni objekti osnovne mreže:

• 694 km kanala,
• 20 ustava (15 novih i 5 starih),
• 17 prevodnica (12 novih, za brodove do 1.000 t),
• 6 crpnih stanica.

Funkcije osnovne kanalske mreže

Kanalska mreža je višenamenski sistem koji služi za:

• odvodnjavanje suvišnih voda,
• zaštitu od poplava,
• navodnjavanje,
• snabdevanje ribnjaka, industrije i naselja vodom,
• prihvatanje prečišćenih otpadnih voda,
• plovidbu,
• šumarstvo,
• rekreaciju, turizam i vodene sportove,
• korišćenje hidroenergetskog potencijala.

Osnovnu mrežu čine i prirodni vodotoci koje kanali presecaju, formirajući jedinstvenu vodoprivrednu celinu.

Za pravilno funkcionisanje neophodno je:

• da svi objekti budu ispravni,
• da se u svakom trenutku održava planirani vodni režim.

Stepen korišćenja mreže je visok u nekim oblastima, dok je u drugim ispod projektovanog nivoa, pre svega zbog tehničkih i ekonomskih ograničenja.

Odvodnjavanje

Odvodnjavanje je najznačajnija funkcija osnovne kanalske mreže. Veći deo odvodnjavanja danas se obavlja gravitaciono, što je pre izgradnje mreže bilo nemoguće i znatno skuplje zbog potrebe za pumpanjem.

Novi i rekonstruisani sistemi pokrivaju oko dve trećine predviđenih površina. Uslovi za prihvatanje i evakuaciju suvišnih voda znatno su poboljšani, zahvaljujući dubokim recipijentima i eliminaciji uspora.

Time je omogućeno obrađivanje stotina hiljada hektara zemljišta, što je imalo veliki uticaj na ekonomski razvoj. Najveći deo sistema koji gravitira kanalima danas je u funkciji.

Zaštita od velikih voda (odbrana od poplava)

U odnosu na stanje pre izgradnje osnovne kanalske mreže, rizik od poplava znatno je smanjen. Kanali presecaju i povezuju sve važne vodotoke, čime omogućavaju efikasnu evakuaciju velikih voda.

Na ovaj način smanjeni su maksimalni nivoi velikih voda, smanjena je opasnost po naselja i poljoprivredne površine, a vodni režim vodotoka iz susednih zemalja (Zlatica, Begej, Tamiš i dr.) poboljšan je u odnosu na period pre izgradnje mreže.

Na našem području redovno se sprovodi odbrana od poplava na delovima Magistralnog i Kikindskog kanala. Zahvaljujući održavanju nasipa i objekata, sistem funkcioniše bez većih posledica čak i pri ekstremnim vodama.

Zbog toga su pojedini delovi mreže uvršteni u Plan odbrane od poplava Vojvodine i tretiraju se kao objekti od značaja, ravnopravno sa ostalim velikim vodotocima.