Oduvek je hroničarski posao predstavlјao značajnu komponentu naučnog istorijskog stvaralaštva, a posebne impulse davala su mu ona istorijska zbivanja koja se s pravom ocenjuju kao prevratna, jer inauguriraju novu epohu i nove odnose. Zato nije iznenađujuće što je pobeda naše narodne revolucije podstakla hroničarski posao i što danas možemo izjaviti bez dvoumlјenja da je hroničarski žanr naše istoriografije i razvijen i plodan. Činjenica da to možemo reći četvrt veka posle pobede narodne revolucije ne umanjuje značaj hroničarskog posla i njegovih vrednih pregalaca, među koje spadaju i autori ove hronike.

Geografski položaj

Kumane leži u srednjem delu Banata, u aluvijalnoj ravni Tise, na 20° 14’ istočne geografske dužine i 45° 33’ severne geografske širine. Hatar Kumana graniči se sa severozapada Novim Bečejom, sa zapada Tisom, sa severoistoka Melencima i sa istoka Tarašom. Naziv mesta vodi poreklo od Kumana, azijskog naroda turskog porekla, koji je u XI veku prodro do Mađarske.

Privilegijom carice Marije Terezije od 12. novembra 1774 godine osnovan je Velikokikindski dištrikt, koji je obuhvatao deset sela među kojima je bilo i Kumane. To je bio »povlašćeni srpski okrug« u okviru feudalne austrijske monarhije. Ovom privilegijom regulisani su spahijsko podanički odnosi, unutrašnje uređenje dištrikta kao feudalne institucije, zatim prava i dužnosti stanovništva prema organima vlasti.

Poznato je da se problem podele, zakupa i korišćenja ritske zemlјe pojavio od prvih dana uspostavlјanja Dištrikta i da nije bio rešen za vreme njegova postojanja. To je bilo zbog toga što je Komora imala spahijsko pravo na svu tu zemlјu, a Dištrikt ju je dobijao u višegodišnji zakup po relativno visokoj ceni. Da bi ispunio svoje obaveze prema Komori, on je dalјe parcelisao tu zemlјu i davao je u zakup pojedincima na određeno vreme. Deobu zemlјe vršila je komisija. Bilo je mnogo zloupotreba. Zemlјu su najčešće dobijali oni koji su bili bliže vlasti, a ne bezemlјaši, sirotinja.

Revolucionarni događaji 1848. godine imali su snažan odjek i u Velikokikindskom dištriktu u kome je zbog nerešenog agrarnog i nacionalnog pitanja izbio antifeudalni agrarni pokret selјačkih masa. Do krvavog sukoba između pobunjenih srpskih selјaka i vojske došlo je prvo u Kikindi 24. aprila.

Osnivanјe političkih stranaka posle prvog svetskog rata

Glavna politička partija na koju se oslanjala velikosrpska buržoazija bila je Radikalna stranka, koja je u Kumanu osnovana 1919. godine na inicijativu dr Bože Ankića, advskata iz Zrenjanina. Od meštana osnivači su bili: Milutin Birovlјev, predsednik stranke, Čeda Radišić-Bukvić, Živa Čobanov, Marko Nosonjin i Jefta Nosonjin, bogati selјaci.

Partijsko-sindikalnom kongresu za Vojvodinu, održanom u Novom Sadu 7. i 8. januara 1920. godine prisustvovao je kao delegat Kumana Ljubomir Čolić, koji je bio izabran za člana Kontrolnog odbora Izvršnog odbora Pokrajinskog veća za Vojvodinu.

Prva organizacija poljoprivrednih radnika u Kumanu osnovana je poslednjih godina prošlog veka. Prema sećanju najstarijih Kumančana, njen prvi rukovodilac bio je mladi kolarski radnik Rada Sokolović, koji je, kao poznati agitator socijalističkih ideja, bio proteran iz Pakraca.

Beda i teški radni uslovi naterali su seosku sirotinju i proletarijat na organizovanu borbu putem štrajkova. Iako je bilo štrajkova i ranijih godina, 1897. godine oni su bili najmasovniji. Centar borbe bio je u Elemiru, a najznačajnija borba vođena je u Potisju, u nekadašnjem Dištriktu, gde je štrajk uzeo najveći maha u Turskom Bečeju, Kumanu, Melencima i, naročito, u opštini Torda.

Devedesetih godina 19. veka socijalisti su već učestvovali na opštinskim izborima. U nekim mestima preuzimali su vlast. U Kumanu su najveći uspeh postigli na izborima za opštinsku upravu 1898. godine, kada su članovi Socijaldemokratske partije izabrani u Opštinski odbor: Toša Stančić, opštinski knez, Boža Radišić-Bratko, perovođa (sekretar), Živa Sekulić i Laza Tubić, eškuti (odbornici).

Prema Radničkom listu, Ljubomir Čolić, predsednik Mesne partijske organizacije u Kumanu, izabran je za delegata Drugog kongresa Partije, koji je održan od 20. do 25. juna 1920. godine u Vukovaru. U junu je održana mesna partijska konferencija na kojoj je izabrano sedam delegata za Drugi partijski i sindikalni kongres.

Prvi skupštinski izbori za Konstituantu raspisani su tek dve godine posle ujedinjenja, kada je buržoazija smatrala da je postigla određenu međunarodnu i unutrašnju konsolidaciju. Da bi se osigurala na izborima, nije dozvoljavala ni elementarna građanska prava u oblastima bivše Austro-Ugarske: slobodu zbora i dogovora.

Obznana je bila odgovor buržoazije na veliko i brojno jačanje Partije. Cilj Obznane bio je da se buržoazija i dinastija učvrste na vlasti i da se onemogući svaka legalna aktivnost komunista i radničke klase uopšte. Posle Obznane došlo je do masovnih progona rukovodilaca i članova KPJ i Sindikata.

Da bi pooštrila mere protiv komunista, Skupština je 2. avgusta 1921. godine donela Zakon o zaštiti javne bezbednosti i poretka u državi. Tim zakonom su za svaku komunističku aktivnost bile predviđene surove kazne, pa čak i smrtna.

Prema statističkim podacima iz 1921. godine, u selu je živelo ukupno 6.211 stanovnika. Etnički sastav bio je izrazito homogen: 96,9% stanovništva činili su Srbi, dok je 3,1% bilo Mađara. Ukupno je registrovano 1.360 domaćinstava.

Nakon zloglasne Obznane, rad Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) u Kumanu je zabranjen, a raspuštena je i organizacija Srpske partije radničke Jugoslavije (SPRJ). Donošenjem Zakona o zaštiti države, najistaknutiji članovi KPJ preživljavali su teške dane. Ljubomir Čolić, sekretar partijske organizacije, zbog mučenja i maltretiranja preminuo je vrlo mlad nakon izlaska iz zatvora.