Parlamentarni izbori u Kumanama održani su 8. februara 1925. godine. Komunisti su iskoristili predizbornu agitaciju kako bi promovisali svog kandidata i stavove Nezavisne radničke partije Jugoslavije (NRPJ). Rasturali su proglase Centralnog odbora u kojima se pozivalo: „Ne sme da padne ni jedan glas siromašnog seljaka za buržoaske partije i za one partije koje rade protiv interesa saveza radnika i seljaka.“
Proglas je pozivao na borbu protiv apsolutizma oficirskih klika i reakcionarne srpske buržoazije, za radničko-seljačku republikansku vlast, ukidanje Zakona o zaštiti države, slobodu štrajka i političkog i ekonomskog organizovanja radnika, protiv progona i interniranja radnika, te za očuvanje zaštitnog zakonodavstva.
U vezi sa izborima, Jovan Veselinov je od Josipa Bindera i drugih partijskih rukovodilaca u Zrenjaninu dobio zadatak da rasturi veću količinu letaka u Kumanama i okolini. On i Ljuba Petrović distribuirali su proglase biciklima, jačajući veze sa susednim selima, posebno sa Novim Bečejom.
Istaknuti partijski radnik Živa Gurjan bio je u stalnoj vezi sa Veselinovim i Novom Stančićem, od kojih je primao partijsku štampu, a njima predao prikupljenu članarinu i novčane priloge.
Vlast je zabranila NRPJ da koristi političke zborove za agitaciju. Nasuprot tome, radikali su uveliko iskorišćavali monopol na slobodu javnog okupljanja, otvoreno preteći nasiljem svima koji nisu podržavali njih ili njihovog predstavnika Pribca (Pribićevića).
Na parlamentarne izbore buržoaske stranke izašle su sa kandidatima poznatim sa prethodnih izbora. U okrugu Velika Kikinda – Zrenjanin, kojem su pripadale Kumane, kandidati su bili:
- Demokratska stranka: dr Slavko Šećerov
- Zemljoradnička stranka: Dimitrije Vujić
- Radikalna stranka: dr Momčilo Ninčić
- Samostalni demokrati i radikali disidenti: dr Miša Matić
- Socijaldemokrati: Nedeljko Divac
- Nemačka stranka: Vilhelm Nojner
- Mađarska stranka: Imre Varabi
- Srpska stranka: Antonije Pop-Hristić
- Republikanska stranka: Milan Bogdanović, književnik iz Beograda
- Republikanski blok radnika i seljaka (NRPJ): Nikola Kovačević, sa zamenikom Novom Stančićem i čuvarom kutije u Kumanama Dušanom Tatićem
Birački spiskovi Kumana beležili su 1.702 upisana lica, a glasalo je 1.152 birača. Rezultati su bili:
- Zemljoradnička stranka: 479 glasova
- Radikali: 310 glasova
- Radnička lista (NRPJ): 183 glasa
Izbori su održani pod terorom lokalnih vlasti, ali su uzrok neuspeha bile i unutrašnje nesuglasice u KPJ u Banatu, posledica frakcijskih borbi.
Nakon neuspeha, NRPJ je prestala sa ilegalnim radom u martu 1925. godine. Iako nije mogla dugo da opstane, jer je u suštini bio neuspešan pokušaj legalizovanja KPJ, ipak je imala značajnu ulogu u razvoju KPJ i radničkog pokreta u periodu 1923–1925.
U to vreme, Kumane su imale preko 40 članova KPJ, povezanih sa organizacijama u susednim mestima. Veze su održavali Jovan Veselinov, Nova Stančić, Dušan Tatić i drugi, prenoseći partijsku štampu, ilegalnu literaturu i blokove za sakupljanje članarine i dobrovoljnih priloga. Posle zabrane NRPJ, KPJ u Kumanama nastavila je rad ilegalno, primajući direktive i materijal od partijskih i sindikalnih funkcionera iz Zrenjanina, uključujući Nikolu Bišofa i Andriju Mihajlovića.
1. Dušan Lupurov, streljan 1942. godine
Komentari