Razvoj vodoprivrednih organizacija u Vojvodini od 1945. do 1963. godine

Period od 1945. do 1963. godine

Opštinsko područje pokrivale su dve vodoprivredne organizacije: Gornjobanatska sa sedištem u Kikindi, severno od Novog Bečeja, i Potiska sa sedištem u Zrenjaninu, južno od Novog Bečeja. Dakle, postojale su dve vodne zajednice:

• Gornjobanatska vodna zajednica (1945–1963)
• Potiska vodna zajednica (1945–1963)

Gornjobanatska vodna zajednica imala je svoja nadzorništva u Novom Bečeju i Novom Miloševu, dok je Potiska vodna zajednica imala svoju sekciju sa sedištem u Novom Bečeju. Nadzorništva i sekcija obavljali su svoje radove i poslove na terenu, dok su se u sedištima zajednica nalazile tehničke i druge službe na čelu sa direktorima.

Ovaj period otvara novo poglavlje u radu vodoprivrednih zajednica u oslobođenoj i ratom opustošenoj zemlji. Odluku o formiranju vodnih zajednica donelo je Predsedništvo glavnog narodnooslobodilačkog odbora Vojvodine. Više manjih vodnih zadruga ukidano je i formirane su veće vodoprivredne organizacije koje su preuzele veće obaveze.

Opšta karakteristika ovog perioda jeste da je to vreme posleratne izgradnje i obnove zemlje. Naročito su bili zastareli sistemi za odvodnjavanje, a finansiranje je bilo budžetsko. U to vreme, vodoprivreda je stagnirala, a radovi su bili skromnih razmera. Uglavnom se radilo na održavanju sistema za odvodnjavanje i nešto na nasipima. Međutim, u kasnijem periodu ovog razdoblja dolazi do investicija, naročito u uređenju slivnih područja (kanali i crpni uređaji).

Takođe, opšta ocena je da se u ovom periodu malo radilo u vodoprivredi, s obzirom na potrebe poljoprivrede i zahteve nove tehnologije. Zato je bilo nužno doći do radikalnijih izmena u organizaciji čitave vodoprivrede kako bi se što brže rešavali nastali problemi.

Gornjobanatska vodna zajednica (1945–1963)

Nasipi (odbrana od poplava)

Za odbranu od velikih voda postojali su ranije izgrađeni Tiski nasipi koji su štitili područje. Ti nasipi su uglavnom bili u relativno dobrom stanju, zahvaljujući tome što je najveća briga ranijih stručnjaka bila da obezbede sigurne nasipe, s obzirom na katastrofalne posledice prethodnih poplava.

Na području opštine, severno od Novog Bečeja, zatečeno je oko 25 km Tiskog nasipa sa telefonskom linijom i šest čuvarnica. Takođe, postojali su letnji nasipi u forlandu reke Tise koji su štitili rudine Ljutovo i Libe. Letnji nasip Ljutovo, dužine 9,67 km, štitio je 900 hektara, a letnji nasip Libe, dužine 10,85 km, štitio je 800 hektara. Površine koje su štitili letnji nasipi bile su najplodnija poljoprivredna zemljišta.

U ovom periodu, o nasipima se malo vodilo računa, jer održavanje i organizovanje odbrane od poplava nisu imali svoj adekvatan tretman. Jedino tokom odbrane od poplava, ova vodna zajednica davala je stručnu i tehničku pomoć, dok su ostalo pomoćno osoblje činili sami neposredni vlasnici zemlje.

Delatnost u šumarstvu obuhvatala je zaštitu vetrozaštitnog pojasa i proizvodnju odbrambenog materijala, što je još uvek bilo aktuelno. Pored redovnog održavanja, značajniji radovi su uključivali:

• Od 1954. do 1959. godine izvedeno je oblaganje kamenom kosina glavnog Tiskog nasipa kod Novog Bečeja (Vranjeva),
• Od 1959. do 1962. godine rađene su manje rekonstrukcije letnjih nasipa i zatvaranje prodora.

U 1962. godini zabeležena je značajnija odbrana od poplave, ali nije bilo većih posledica.

Kanali (odvodnjavanje)

Stanje sistema za odvodnjavanje bilo je daleko nepovoljnije nego stanje odbrambenih nasipa. Loše stanje sistema ogleda se u činjenici da su postojali ugroženi tereni na kojima nisu postojali kanali za odvodnjavanje, iako je to bilo potrebno. Kanali su bili vrlo slabo izgrađeni, a crpne stanice bile su zastarele, malog kapaciteta i na parni pogon. Vranjevački sliv bio je bez crpne stanice, a odvodnjavanje je vršeno sifonski. Sliv Galadski, iako je imao crpku Kerekto, zbog dužine glavnog kanala i velikog dotoka vode nije bio efikasan. U kriznim periodima, dužina rada crpki merena je mesecima.

Velika poplava od unutrašnjih voda koja se dogodila 1956. godine pokazala je slabost sistema za odvodnjavanje. Tada je došlo do rušenja i raseljavanja sela Molina, istočno od Novog Bečeja.

U periodu od 1955. do 1962. godine, izgrađene su kanalske čuvarnice na Krstašici i izbušeni su bunari duž čuvarnica nasipa. Takođe, tokom 1955–1956. godine prilikom rekonstrukcije vranjevačke kanalizacije, izgrađena je nova crpna stanica Burza na elektro pogon, čime je rešeno pitanje odvodnjavanja na tom terenu.

Nabavljeni su prvi bageri i buldozeri 1957. godine, čime je težak ručni rad kubikaša zamenjen mehanizovanim.

Ocena proteklog perioda u pogledu odvodnjavanja bila je da je urađeno nedovoljno, s obzirom na potrebe poljoprivrede i tehnologije.

Direktori u Kikindi tokom ovog perioda bili su: inž. Ivan Živković, inž. Lazar Alasov i inž. Milan Gavrić. Tehničko osoblje na terenu u Novom Bečeju činili su: Aćimović Dušan, a u Novom Miloševu, Belić Svetozar.

Potiska vodna zajednica (1945–1963)

Sekcija u Novom Bečeju

Nasipi (odbrana od poplava)

I ovde su postojali nasipi koji su uglavnom bili u dobrom stanju. Nasip je počinjao od Vranjeva i išao južno, sve do visokog terena Bereg, zatim od Borđoša do visokog terena Babatovo, gde je bio evidentiran do rumanske pumpe, tj. do južne granice atara.

Ukupna dužina nasipa iznosila je 11 km, a uz nasip su bile postavljene 3 čuvarnice. Postojala je telefonska linija koja je povezivala sedište sekcije sa čuvarnicama. Na nasipu su bile postavljene kapije za sprečavanje nekontrolisanog saobraćaja.

Kanali (odvodnjavanje)

Stanje sistema za odvodnjavanje bilo je nezadovoljavajuće, ali ipak bolje nego u oblasti severno od Novog Bečeja. Crpne stanice bile su zastarele i na parni pogon. U kritičnim periodima, radilo se danonoćno zbog malih kapaciteta pumpi.

Od 1945. do 1957. godine nije bilo značajnijih zahvata, ali od 1957. do 1962. godine izvršena je rekonstrukcija kanalske mreže kumanskog sliva. Kanali su prošireni i produbljeni, čime je omogućeno odvodnjavanje dela terena novobečejskog sliva. Takođe, izgrađena je nova crpna stanica sa dizel pogonom.

Direktori Potiske vodne zajednice u Zrenjaninu bili su: inž. Vladimir Živković i inž. Karlo Rezniček. Tehničko osoblje u sekciji Novi Bečej činili su šefovi sekcija: inž. Ljubomir Katić, Varga Imre, Bašić Franja i Vartuš Ferenc, a šefovi tehničari: Batalov Dušan, Eremić Vasa, Majinski Milutin, Popović Vasa i Tadin Dušan.

Novi Bečej, Vranjevački rit – Prvi iskopi bagerom otpočinju 1957. godine.