Jevrejska zajednica u Novom Bečeju i Vranjevu imala je duboke korene i značajnu ulogu u privrednom, društvenom i kulturnom životu mesta između dva svetska rata. Jevreji su bili trgovci, lekari, činovnici, zanatlije, bankarski radnici i preduzetnici — ljudi koji su doprinosili razvoju zajednice i čiji su domovi, radnje i porodice bili deo svakodnevnog života Novobečejaca.
Tragedija Drugog svetskog rata prekinula je postojanje te zajednice. Većina novobečejskih Jevreja deportovana je tokom 1941. godine u logore u Beogradu i drugim mestima, gde su gotovo svi izgubili život.
Ovaj popis, zasnovan na arhivskim podacima, matičnim knjigama i sećanjima savremenika, svedoči o njihovom životu, radu i stradanju.
Objavljivanjem ga čuvamo od zaborava — kao trajni spomen na ljude koji su nekada činili neizostavni deo istorije Novog Bečeja.
1. Adam Zoltan
Sajdžija, rođen 1897. godine u Velikom Bečkereku. Oženio se 1927. godine u Novom Bečeju Reginom Naftali (1899, Novi Bečej). Tu im se rodila kći Matilda, koja se nije upisala u prvi razred osnovne škole, niti se nalazi u matičnoj knjizi umrlih, što znači da se porodica iselila pre 1934. godine. Drugih podataka o porodici nema.
2. Berger Alfred
Trgovac, rođen 1910. godine u Bačkom Petrovom Selu. Doselio se u Novi Bečej 1937. godine, gde je Klara pohađala osnovnu školu. U Novom Bečeju im se rodio sin Ladislav (19. januar 1941) — poslednje jevrejsko dete rođeno u Novom Bečeju.
Porodica je dočekala rat u mestu, nakon čega je zatočena u logor i deportovana u Beograd. Po sećanjima savremenika, Gabriela je sa sinom Ladislavom pokušala da pobegne u Bačku podmićivanjem, ali je uhapšena i vraćena. Cela porodica je ubijena u Beogradu.
3. Bergl Aranka
Domaćica, rođena 1895. godine u Novom Bečeju. Živela je sama, bez porodice. Deportovana je i ubijena u Beogradu.
4. Bergl Đula
Trgovac, rođen 1890. godine u Novom Bečeju, brat Aranke Bergl. Posedovao je lepu kuću i dobro uređenu trgovinu na glavnoj ulici. Oženio se Irenom Naftali (1898, Novi Bečej) 1920. godine. Imali su sinove Hermana (1921), Ivana (1926), Otta (1928) i Frica (1929).
Porodica je dočekala rat u Novom Bečeju. Sin Herman, student prava i protivnik nacizma, zatočen je u „komunističkom zatvoru“ pri Okružnom sudu u Velikom Bečkereku i streljan 31. jula 1941. godine na Bagljašu. Ostatak porodice deportovan je u Beograd i ubijen.
5. Bergl Ignac
Trgovac perjem, rođen 1865. godine u Novom Bečeju. Živeo je i umro 1926. godine u mestu. Njegova supruga Jozefina (rođ. Kon), sa ćerkom Rozalijom i njenom porodicom, deportovana je i ubijena. Tačni podaci nisu poznati.
6. Bergl Jožef
Trgovac, rođen 1902. godine u Novom Bečeju, brat Đule i Aranke Bergl. Sa suprugom Julijom (rođ. Brandeis), ćerkom Natali (1930) i sinom Mirkom (1937), živeo je i radio u Vranjevu. Bio je aktivan član organizacije SOKO. Sva porodica deportovana je i ubijena.
7. Beron Đula
Trgovac žestokim pićima, rođen 1861. godine. Živeo sa drugom suprugom Irmom. Nisu imali dece. Đula je umro 1936. godine, a njegova supruga 1938.
8. Bihari Bela
Činovnik poreske uprave, rođen 1885. godine. Sa suprugom Idom imao je troje dece: Klaru (1908, Baja), Lasla (1913, Novi Bečej) i Ištvana (1914, Novi Bečej). Porodica je živela u Novom Bečeju od 1913. do 1930. godine, a zatim se preselila u Veliki Bečkerek, gde je dočekala rat, deportaciju i uništenje.
9. Blum Ignac
Trgovac perjem, rođen 1905. godine. Supruga mu se zvala Katalin Herbat. U Novom Bečeju im se rodila kći Berta, koja je umrla iste godine. U matičnim knjigama nema drugih podataka o porodici, ali se po sećanjima starijih meštana zna da su Ignac i Katalin deportovani i ubijeni.
10. Bokor Imre (Armin)
Knjigovođa, rođen 1881. godine u Karlovcu. Supruga Gotlib Janka (1881, Novi Bečej). Venčani su 1905. godine, a sin Imre rođen je 1906. Porodica je živela u Novom Bečeju do 1920, zatim se preselila u Novi Sad.
Sin Imre postao je lekar i ubijen je u novosadskoj raciji januara 1942. godine. Sudbina ostalih članova porodice nije poznata.
11. Brandeis Jožef
Žitarski trgovac, rođen oko 1900. godine. Živeo sam, bez porodice. Po svedočenju savremenika, deportovan i ubijen.
12. Brumer Ignac
Trgovac, rođen 1862. godine. Imao je trgovinu mešovite robe u Novom Bečeju (1888–1903). Umro je 1909. Njegova supruga Berta (rođ. Reiter) živela je sa sinom Marcelom (1893), koji je vodio malu trgovinu od 1919. godine.
Marcel se ženio tri puta, nije imao dece i bio je psihički nestabilan pred rat. On i majka Berta deportovani su i ubijeni u Beogradu 1941. godine.
13. Deneš Lajoš
Trgovac, doselio oko 1918. godine iz Doroslova sa suprugom Eržebet (rođ. Lošonc, 1900) i ćerkom Klarom (1908). Klara se 1940. udala za Tausig Viktora iz Slavonske Požege i preživela rat u Nemačkoj. Lajoš i Eržebet deportovani su i ubijeni u Beogradu.
14. Deneš Laslo
Knjigovođa, doselio iz Bašaida oko 1912. godine. Sa suprugom, ćerkom Margitom (1906, Bašaid) i sinom Đerđom (1914, Novi Bečej), živeo je na glavnoj ulici. Svi su deportovani i ubijeni 1941. godine u Beogradu.
15. Ing. Deri Imre
Ekonomista i direktor preduzeća „Senćanski parni mlin i pilana“, filijala Novi Bečej. Bio je i predsednik upravnog odbora Tursko-bečejske štedionice.
Kao uglednog i bogatog Jevrejina, nacisti su ga posebno proganjali. Pokušao je da izbegne deportaciju fiktivnom prodajom zemlje Francu Rajtu, rukovodiocu bezbednosti, koji ga je ipak vratio u logor. Prema jednoj verziji, izvršio je samoubistvo vešanjem, prema drugoj — skokom u reku prilikom transporta. Zvanično je proglašen mrtvim 1946. godine.
16. Eisemberg Karolj
Trgovac. Po podacima Trgovačko-industrijske komore u Velikom Bečkereku, od 1921. godine imao je trgovinu pomodne robe. Nema podataka o porodici, niti o njegovom boravku u Novom Bečeju pred Drugi svetski rat.
17. Ereš Pal
Sajdžija, rođen 1907. u Velikoj Kikindi. Venčao se 1935. godine sa Hauser Arankom iz Novog Bečeja. Pred rat su se doselili u Novi Bečej, gde su deportovani i ubijeni.
Pal je ubijen 27. oktobra 1941. kod Topovskih šupa, a Aranka 15. decembra 1941. na Sajmištu u Beogradu.
18. Fekete Elemer
Zubar, rođen 1896. u Novom Bečeju. Venčao se 1929. sa Olgom Bril (1909, Ujkigzos). Ćerka Mirjam rođena 1930. godine. Do rata su živeli van mesta, a pred sam rat vratili se u Novi Bečej. Porodica je deportovana i ubijena.
19. Flajšer Lajoš
Metalostrugar, nepoznatog mesta i godine rođenja. Sa suprugom Režinkom Hauser živeo je u Novom Bečeju od 1916. godine. Imali su ćerku Margitu, koja je umrla ubrzo po rođenju, i sina Lasla (1925).
Porodica se iselila između 1925. i 1932. godine. Sudbina im nije poznata.
20. Fodor Erne
Elektromonter, nepoznatog porekla. Živeo sa suprugom Irmom, rimokatoličke vere, u Novom Bečeju od 1930. do 1935. godine. Kći Lili (rođena 1928. u Subotici) pohađala je zabavište u mestu, a sin Laslo rođen je 1934. godine i kršten u katoličkoj crkvi. Te iste godine i otac i kći prešli su u rimokatoličku veru i upisani su kao Mađari.
21. Garai Izak – „Ižo“
Bankarski činovnik, kasnije ortak u žitarskoj trgovini. Rođen 1870. godine, oženjen Gizelom Vajs (1872). Živeo je u Novom Bečeju, gde mu se 1893. rodila kći Ilona. Supruga mu je umrla 1921. godine.
Radnja pod njegovim imenom bila je registrovana od 1912. do kraja rata. Od 1924. poslovala je pod nazivom Garai i Šlezinger (Adolf), a od 1933. kao trgovina prehrambenih proizvoda.
Garai Izak je umro pred Drugi svetski rat, van Novog Bečeja. Sudbina njegove kćeri Ilone nije poznata.
22. Gerber Ferdinand
Vlasnik stovarišta piva i zemljoposednik. Nije stalno živeo u Novom Bečeju, ali je od 1928. do 1931–32. imao registrovano stovarište piva.
23. Dr. Bela Goldman
Lekar, rođen 1870. godine. Živeo je i vodio lekarsku praksu u Novom Bečeju. Nije imao porodicu i živeo je kao samac. Umro je 1937. godine u Novom Bečeju.
24. Dr. Mor Grün
Lekar (1865–1940), doselio se oko 1910. godine iz Velikog Bečkereka sa suprugom Marijom i sinom Jožefom. U Novom Bečeju im se rodilo još četvoro dece: Endre i Piroška (blizanci, 1910), Imre (1912) i Verona (1915).
Dr. Grün je bio poznat kao izuzetno human lekar i uživao je veliki ugled. Umro je 1940. godine u Novom Bečeju.
Sin Jožef izvršio je samoubistvo pred početak rata. Sin Endre se oženio devojkom iz Zagreba, preživeo rat i iselio se u Izrael.
Kći Piroška, udata za dr. Alberta Vajsa, deportovana je i ubijena zajedno sa majkom i sestrom Veronom u Beogradu.
Sin Imre preživeo je rat kao zarobljenik, a zet dr. Albert Vajs postao je univerzitetski profesor i umro 1983. godine.
25. Hajdu Mikša
Zubni lekar, nepoznatih generalija. Sa suprugom Piroškom i kćerkom Martom (rođena 1921. u Novom Bečeju) živeo je kratko u mestu. Pošto se njihova imena kasnije ne pojavljuju u školskim ni matičnim knjigama, porodica se iselila između 1921. i 1928. godine.
26. Hamburger Dezider
Trgovac, rođen 1896. u Novom Bečeju. Izvesno vreme je živeo u Pančevu, gde mu se 1935. rodila kći Maja. Vratio se u Novi Bečej i otvorio trgovinu brašnom i stočnom hranom, uz pomoć ujaka Maksa Ziglera.
Pred Drugi svetski rat u mestu je živela cela porodica: Dezider, supruga (ime nepoznato), kći Maja i otac Eden, železnički penzioner.
Svi su deportovani i ubijeni.
27. Handler Lazar
Trgovac, rođen 1890. godine. Do kraja Prvog svetskog rata živeo je u Mošorinu, gde mu se 1913. rodila kći Klara. U Novi Bečej doselio je 1918. godine; tu su mu se rodile kćeri Ana (1919) i Gizela (1922).
Pred rat se porodica preselila u Novi Sad, gde je deportovana u Auschwitz. Ćerke Ana i Gizela preživele su logor, dok su roditelji stradali. Gizela je kasnije izvršila samoubistvo, a Ana se udala za Mirka Cvejina, opštinskog činovnika. Živeli su u Apatinu, gde su oboje umrli (Ana 1987. godine). Sudbina Klare nije poznata.
28. Hauser Dezider
Privatni činovnik, rođen 1902. u Novom Bečeju. Oženjen Paulom Auslender. Živeo u Novom Bečeju i Velikoj Kikindi, gde mu se 1928. rodio sin Ernest. Dezider je umro 1940. godine, a supruga Paula, sin Ernest i majka Etelka deportovani su i ubijeni.
29. Hauzer Lipot
Privatni činovnik, rođen 1900. u Novom Bečeju. Nije se ženio. Živeo sa roditeljima, od kojih je otac Ignac umro 1940, a majka 1930. godine. Lipot je dočekao rat u Novom Bečeju, deportovan je i ubijen kod Topovskih šupa u Beogradu.
30. Hauzer Mano
Trgovac, rođen oko 1860. godine. Živeo sa suprugom Cili (1860), koja je umrla 1937. godine. Drugih podataka nema.
31. Hauzer Šandor
Trgovac, rođen 1875. godine, umro pre Drugog svetskog rata. Sin Bela (1898, Bačko Petrovo Selo) oglašen je mrtvim u matičnoj knjizi umrlih opštine Novi Bečej (br. 161–58).
32. Hercler Bernhard
Apotekar, rođen oko 1900. godine. Sa suprugom Bertom i sinom Teodorom (1925, Novi Bečej) živeo je u mestu. Apoteka porodice Hercler postojala je od 1920. do 1931. godine, nakon čega su se iselili.
33. Hiršl Andor
Privatni činovnik, rođen 1904. u Bačkom Gradištu. Sa suprugom Elizabetom Špicer (1911, Mol) živeo je u Novom Bečeju, gde im se 1936. rodila kći Mirjam.
Sva tri člana porodice oglašena su mrtvima 1947. godine.
34. Hiršl Franja
Trgovac, živeo u Novom Bečeju sa suprugom Eržebet. Sudski su oboje oglašeni mrtvima 1956. godine. Drugih podataka nema.
35. Dr. Hubai Imre
Lekar, rođen 1896. u Novom Bečeju. Venčao se 1927. sa Merketom Eisner iz Praga (1906). Brak je razveden 1937, kada se odselio iz Novog Bečeja. Daljih podataka nema.
36. Huven Adam
Otkupljivač sirovih koža, rođen oko 1890. godine. Sa suprugom Anom, sinom Otom (1915) i kćerkom Margitom – „Dundom“ (1917, Banja Luka) živeo je u Novom Bečeju od 1930. do deportacije 1941.
Kći Margita, simpatizer OMPOK-a, uhapšena je i streljana kao antifašista 31. jula 1941. godine na Bagljašu kod Velikog Bečkereka. Ostali članovi porodice deportovani su i ubijeni u Beogradu.
37. Jakobovič Eden
Vojni muzičar iz Novog Sada, rođen 1904. godine. Oženio se 1927. Ilonom Šafer iz Novog Bečeja (1908). Kratko su živeli u mestu, gde im se 1928. rodila kći Mirjam. Porodica se 1930. preselila u Veliki Bečkerek, odakle je deportovana i ubijena u Beogradu.
38. Janeš Jožef
Mesar, rimokatoličke veroispovesti, oženjen Jevrejkom Elom. U Novom Bečeju im se 1925. rodila kći Rozalija. Pošto se kasnije ne pominju u knjigama, porodica se iselila oko 1932. godine.
39. Dr. Kanic Deže
Advokat, rođen 1879. u Novom Bečeju. Ceo život je proveo u mestu kao ugledni pravnik. Sa suprugom Fridom i decom Magdom (1912) i Đerđom (1914) živeo je u Novom Bečeju.
Po zvaničnim podacima, ubijen je 9. septembra 1942. godine na Banjici.
Sin Đerđ izbegao je u Mađarsku, gde je umro 1942. Kći Klara, udata Behor, živela je u Zagrebu i preživela rat. Supruga Frida deportovana je i ubijena na Sajmištu.
40. Kaštiher Hejnrih
Trgovac perjem, rođen 1894. u Bačkom Petrovom Selu. Oženio se Ženi Naj, s kojom je imao ćerku Alisu (1923) i sina Šandora (1925). Nakon razvoda, oženio se Fridom Glid i živeo u Novom Bečeju, gde su im se rodila deca Bernat (1927) i Tibor (1931), koji su umrli kao deca.
Hejnrih, Frida i sin Šandor deportovani su i ubijeni. Ćerka Alisa nestala bez traga. Prva supruga Ženi preživela je rat i prijavila smrt porodice.
41. Kaštiher Hinko
Trgovac, živeo u Novom Bečeju pred početak Drugog svetskog rata. Jedini poznati podatak je da je njegov sin Mirko (rođen u Senti 1933) bio upisan u prvi razred osnovne škole 1940/41. godine. Porodica je verovatno deportovana i ubijena.
42. Kiš Jožef
Išpan (upravnik) poljoprivrednog imanja, rođen 1890. godine. Radio je na imanju „Ivanović“ od 1921. do 1928. godine. Sa suprugom Etel imao je decu: Jožefa (1913), Klaru (1916), Šarlotu (1920) i Katalin (1924). Porodica se odselila iz Novog Bečeja 1928. godine. Sudbina im nije poznata.
43. Helena Kiurski (rođ. Beamter)
Jevrejka iz Žombolja, udata za Stevana Kiurskog Kovača, pravoslavca iz Novog Bečeja. U Novi Bečej doselili su 1932. godine i tu dočekali rat.
Imala je sina Stevana (1922, Žombolj). Uhapšena je zajedno s drugim Jevrejkama, ali je zbog teške bolesti i činjenice da je bila udata za nejevrejina — oslobođena.
To je jedina poznata Jevrejka iz Novog Bečeja koja nije deportovana.
Preživela je rat, a umrla 1947. godine u Velikom Bečkereku, gde se preselila sa sinom nakon smrti muža 1942.
44. Klein Deže
Vlasnik trgovine kratke robe, aktivan početkom 1920-ih. U registru Trgovačke komore u Velikom Bečkereku navodi se da je 1920. godine posedovao takvu trgovinu u Novom Bečeju. Daljih podataka o njemu nema.
45. Kordoš Ljudevit
Privatni činovnik, živeo privremeno u Novom Bečeju sa suprugom Helenom. Godine 1930. rodio im se sin Tibor, koji se kasnije ne pominje u matičnim knjigama, što znači da se porodica iselila pre 1937. godine.
46. Kenig Andor
Privatni činovnik, rođen 1891. u Senti. Oženio se 1921. godine Ružom Kraus (1900, Novi Bečej). Imali su dvoje dece — Gizelu (1923) i Hajnriha (1925). Deca su završila osnovnu školu u Novom Bečeju.
Ruža Kenig je 1938. godine imala registrovanu mesarsku radnju. Porodica je deportovana i ubijena tokom rata.
47. Kraus Erne
Privatni činovnik, rođen 1904. u Novom Bečeju. Venčao se 1934. s Jelenom Vilhajm (1907, Novi Bečej). Od 1934. do 1937. vodili su kozmetičarsku radnju. Nisu imali dece. Deportovani su i ubijeni.
48. Kraus Herman
Trgovac, imao je kćer Ružu (rođ. 1911, Novi Bečej), koja je 1921/22. pohađala četvrti razred osnovne škole. Posle 1923. porodica se iselila iz Novog Bečeja. Daljih podataka nema.
49. Kraus Šamuel („Šamu“)
Trgovac, rođen 1875. godine. Oženjen Gizelom Rozenberg (umrla 1915). Živeo u Novom Bečeju od 1909. godine. Deca Rozalija (1900), Hajnrih (1902) i Erne (1904) pohađala su školu u mestu do 1915. godine, kada se porodica iselila.
50. Kraus Šamu (drugi)
Drvarski trgovac, oženjen Deri Eržebet, koja je umrla 1919. godine, iste godine kad mu se rodila kći Magda. Posle prvog razreda osnovne škole, Magda više nije vođena kao đak, što znači da se porodica odselila iz mesta.
51. Lebl Adela
Modiskinja, rođena 1895. u Novom Bečeju. Venčala se 1934. godine s udovcem Izidorom Rozenbergom (1891). Imala je registrovanu krojačku radnju od 1927. do 1936. godine. Nije poznato da li je u vreme rata živela u mestu.
52. Lebl Andor
Trgovac, rođen 1896. u Novom Bečeju. Sa suprugom Anom (rođ. Naj) i sinom Endreom (1936, Vranjevo) živeo je u Vranjevu, gde je imao radnju. Porodica je deportovana tokom rata.
53. Lebl Tibor
Nepoznatog zanimanja, rođen 1907. godine. Sa suprugom Elom (rođ. Štajner) i ćerkom Ester (rođ. 1936, Novi Bečej) sudski je oglašen mrtvim 1958. godine. Daljih podataka nema.
54. Miler Erne
Činovnik u drvari, rođen 1885. godine. Živeo sa porodicom u Novom Bečeju do kraja Prvog svetskog rata, zatim se preselio u Sentu.
Prema iskazu dr. Viktora Jordanića, Erne je ubijen u Beogradu, supruga Ema i sin Mikloš u Auschwitz-u, kći Piroška (rođ. 1913, Novi Bečej) preživela je logor, a sin Ištvan (rođ. 1916, Novi Bečej) obešen je u Senti 1944.
55. Naftali Izidor
Trgovac kratke robe, rođen 1868. u Bujašu. Oženjen Franciskom Vajs (1869, Novi Bečej). Imali su decu: Vilmoša (1896), Irenu (1898) i Reginu (1899).
Vilmoš je osnovao porodicu (vidi br. 58), Irena se udala za Đulu Bergla (br. 4), a Regina za Adama Zoltana (br. 1).
Izidor i Franciska deportovani su i ubijeni u Beogradu (upis u matične knjige MU 117 i 118/56).
56. Naftali Roža
Vlasnica male trgovine. Živela sama od svog rada. Nema drugih podataka osim upisa u matičnu knjigu umrlih (MU 160/58).
57. Naftali Šandor
Trgovac, nepoznatih ličnih podataka. On i supruga Fani (rođ. Vajs) sudski su oglašeni mrtvima (MU 116 i 117/56).
58. Naftali Vilmoš
Vlasnik trgovine mešovite robe, rođen 1896. u Novom Bečeju. Živeo i radio u mestu do rata. Deportovan je sa suprugom Arankom i ćerkom Katicom (rođ. 1930).
Vilmoš i Aranka ubijeni su u Beogradu, dok je ćerka Katica umrla od iscrpljenosti i bolesti u logoru, čekajući transport.
Sudski su oglašeni mrtvima (Vilmoš MU 119/56, Aranka MU 107/58). Katica nije zvanično proglašena mrtvom.
59. Naj Bernat
Vlasnik trgovine začinima, rođen 1881. u Beodri. Oženjen Julijom Reks (1884, Čantavir). Imali su dve kćeri: Ružu (1912, Novi Bečej) i Margitu (1920, Novi Bečej).
Ruža se udala za Niderman Vilmoša, učitelja iz Subotice, a Margita za trgovca Eugena Špirera iz Budanice.
Porodica Naj Bernat, Julija i Margita ubijeni su 1. novembra 1941. na Sajmištu.
Ruža je preživela logor Unterwaldsdorf (Austrija) i živela u Subotici. Zete nisu preživeli rat.
60. Naj Jene
Trgovac, rođen 1883. u Novom Bečeju. Venčao se 1910. s Rozalijom Gotlib, knjigovođom, koja je umrla 1921. godine. Iste godine oženio se Jankom Geringer.
U prvom braku imao je sina Oskara (1911–1918), a iz drugog kćer Juliju (rođ. 1920), koja se 1938. udala za Belu Gutmana, apotekara iz Osijeka.
Naj Jene imao je trgovinu prehrambene robe od 1929. godine, a umro je 1936. u Novom Bečeju.
Udova Janka dočekala je rat u mestu i bila deportovana i ubijena. Sudbina kćeri Julije nije poznata.
61. Nojbauer Deže
Trgovac, živeo sa suprugom Rozalijom i ćerkom Žužanom (rođ. 1926, Novi Bečej). Pošto se ime ćerke ne nalazi ni u matičnim ni u školskim knjigama, pretpostavlja se da se porodica iselila iz Novog Bečeja pre 1933. godine.
62. Najer Kalman
Žitarski trgovac. Venčao se 1928. godine sa Ernom Švarc iz Novog Bečeja. Tu im se rodio sin Robert. Kako njegovo ime nije zabeleženo u matičnim knjigama ni školskim spisima, porodica se verovatno iselila pre 1936. godine.
Kalman je otpušten iz državljanstva Jugoslavije 1957. godine, što potvrđuje da je preživeo rat i iselio se u Izrael, gde je umro 1991. godine.
63. Dr. Patai Bela
Advokat, živeo u Novom Bečeju između dva rata. Oženio se ćerkom uglednog pravnika dr. Dušana Jovanovića, pravoslavne vere. Imali su sina poznatog pod nadimkom „Tuti“.
Porodica se pred rat preselila u Novi Sad. Sudbina im nije poznata.
64. Pilišer Ferenc
Trgovac, rođen 1899. godine. Prema knjizi „Senćanske žrtve fašizma“ (Senta, 1966), doselio je iz Novog Bečeja u Sentu, odakle je deportovan i ubijen u logoru Auschwitz 1944. godine.
65. Polak Emanuel
Rabin, rođen oko 1870. godine. Bio je tih, učen i vrlo poštovan čovek. Živeo je sa suprugom Sidonijom Klajn (umrla 1936) i troje dece: Salamon (1903), Bela (1906) i Đula (1909).
Emanuel je deportovan i najverovatnije streljan na Jajincima. Sin Đula imao je istu sudbinu.
Sin Salamon je pobegao iz logora i viđen je pedesetih godina u Izraelu, dok su mu žena i dete ubijeni u Beogradu.
Sin Bela preživeo je rat kao vojni zarobljenik i 1954. živeo u Kelnu, u službi savezničkih vlasti.
Podatke o porodici saopštio je dr. zvi Asaria-Helfgott iz Izraela.
66. Polak Izidor (Izrael)
Trgovac, rođen oko 1865. u Bačkom Petrovom Selu. Oženio se Rozalijom Hercl iz Ade i doselio u Novi Bečej oko 1890. godine.
Tu su im se rodili sin Mikša (1890) i kći Ana (1904). O životu Ane nema podataka, dok je sin Mikša živeo u Senti i deportovan 1944. u Auschwitz, gde je ubijen.
Izidor i Rozalija deportovani su i ubijeni u Beogradu 1941. godine.
67. Rihter Hugo
Gvožđarski trgovac, rođen 1872. u Njitri (Slovačka). Bio je jedan od najuglednijih i najbogatijih trgovaca u Novom Bečeju pre Prvog svetskog rata. Oženjen Ilonom Šoljmoš (1879, Baja).
U mestu su živeli od 1900. godine i imali sina Janoša, koji je završavao visoke škole.
Hugo je umro 1933. godine. Veruje se da su majka Ilona i sin Janoš deportovani i ubijeni u Beogradu.
Pošto niko nije prijavio njihovu smrt, tačni podaci nisu poznati.
68. Roemberg Izak
Trgovac, rođen 1891. u Vršcu. Sa suprugom Adelom Lebl živeo je u Novom Bečeju, gde im se 1923. rodio sin Đerđ.
Pošto se njegovo ime kasnije ne pojavljuje u matičnim knjigama, porodica se iselila pre 1930. godine.
69. Rozemberg Julije
Trgovac, rođen 1849. godine. Oženjen Hanom Grin. Imali su sina Simona (1887–1909) i ćerku Rozu (1889–1915).
Julije i Hana umrli su 1933. godine, čime je porodica izumrla.
70. Rozenštrajh Adolf
Trgovac, rođen oko 1900. godine. Privremeno je živeo u Novom Bečeju.
Iz školskih knjiga je poznato da mu je sin Laslo (rođen 1920. u Bačkom Petrovom Selu) pohađao prvi i drugi razred osnovne škole u Novom Bečeju, posle čega se porodica iselila oko 1930. godine.
71. Šafer Samuel
Trgovac mešovitom robom, rođen oko 1885. godine. Poginuo u Prvom svetskom ratu 1916. godine.
Sa suprugom Herminom imao je decu: Andora (1907), Ilonu (1909), Ferenca (1911) i Gabriela (1914).
Nakon muževljeve smrti, Hermina je sama vodila trgovinu i izvela decu na put.
Godine 1932. porodica se preselila u Veliki Bečkerek.
Hermina, Ilona i njena porodica deportovane su i ubijene u Beogradu.
Sin Ferenc je 1941. živeo u Novom Sadu, bio deportovan, ali je preživeo i iselio se u Izrael, gde je umro 1988. godine.
Sin Andor ubijen je u logoru, a Gabriel je preživeo kao ratni zarobljenik i kasnije se preselio u Kanadu.
72. Šejnberger Jožef
Mesar, rođen 1866. u Novom Bečeju. Umro u sabirnom logoru u Novom Bečeju 9. septembra 1941. godine. Supruga mu se zvala Merkler Mariška. Drugih podataka nema.
73. Šiler Jožef
Trgovac, doselio se u Novi Bečej posle 1935. godine. Kći Agata rođena 1935. u Subotici pohađala je zabavište u Novom Bečeju 1940/41. godine.
Porodica je deportovana i ubijena 1941. godine u Beogradu.
74. Šlezinger Adolf
Žitarski trgovac, rođen 1878. u Novom Bečeju. Oženjen Serenom Vajner. Imao decu: Ištvana (1906–1908), Đerđa (1908–1910), Viktora (1910), Mariju (1914) i Juliju (1919).
Ovo je jedina jevrejska porodica iz Novog Bečeja koja se na vreme iselila i izbegla genocid.
Zahvaljujući vezama sa nejevrejskim zetovima, porodica se najpre preselila u Split, zatim na Korčulu, a potom 1944. u Bari.
Posle rata većina članova živela je u Zagrebu. Adolf je umro 1951, supruga Serena i kći Marija nešto kasnije.
Sin Viktor, koji je promenio prezime u Jordanić, postao je doktor prava i radio u Zagrebu do penzije.
75. Šlezinger Artur
Trgovac kolonijalnom i delikatesnom robom, rođen 1890. u Novom Bečeju. Vlasnik jedne od najuglednijih trgovina i najlepše kuće na glavnoj ulici.
Supruga Lora (rođ. 1891, Beodra). Imali sinove Janoša (1918, Segedin), Đerđa – „Đuriku“ (1920, Novi Bečej) i Andraša (1924, Novi Bečej).
Arturov otac Izidor bio je osnivač firme. Lora je od 1931. do 1938. držala poslastičarnicu pored trgovine.
Đerđ je bio aktivan antifašista, član SKOJ-a i Skautske organizacije. Uhapšen je i streljan 31. jula 1941. u Velikom Bečkereku.
Artur, Lora i Andraš deportovani su i ubijeni u Beogradu.
Najstariji sin Janoš bio je u vojsci i preživeo rat kao ratni zarobljenik, potom se iselio u Izrael, gde je umro 1985. godine.
76. Šleinger Geza
Ekonom i vlasnik poljoprivrednog imanja. Rođen 1870. godine, umro 1939. u Novom Bečeju.
Bio je oženjen Rozom Geringer (1877), koja je umrla 1928. godine. Druga supruga bila mu je Berta Kern iz Budimpešte.
Imao je veliko imanje i vodio žitarsku trgovinu (1919–1924). Dece nije imao. Sudbina druge supruge posle njegove smrti nije poznata.
77. Šlezinger Herman
Trgovac. O njemu nema podataka osim zabeleške o smrti supruge Julije (1855–1939, rođ. Naj) u matičnoj knjizi umrlih (MU 17/39).
78. Šlezinger Izidor
Trgovac i vlasnik sušare lekovitog bilja, rođen 1860. godine. Supruga Katalin (1864–1936). Živeli su u Novom Bečeju od 1880. godine.
Imali su decu: Jožefa (1882), Šarlotu (1886) i Artura (1891).
Vodio je trgovinu od 1884. do 1919, a kasnije i sušionicu bilja u Novom Bečeju i Beodri.
Iako veoma star, Izidor je deportovan i ubijen u Beogradu 1941. godine.
79. Šlezinger Jožef (stariji)
Trgovac, rođen 1856. godine, stariji brat Izidora Šlezingera. Deportovan i ubijen u Beogradu 31. decembra 1941. godine (MU 73/46).
80. Šlezinger Jožef (mlađi)
Trgovac, sin Izidora Šlezingera, rođen 1882. u Novom Bečeju. Oženjen Elom Bergental iz Beodre.
Imao decu: Ištvana (1920), Anu (1922) i Edvina-Karolja (1927).
Sin Ištvan, poznat kao društveni aktivista, uhapšen je i streljan 31. jula 1941. u Velikom Bečkereku.
Ostali članovi porodice deportovani su i ubijeni u logorima Beograda.
Sudski su oglašeni mrtvima 1947. godine (MU 186–189).
81. Šrajer Jakab
Krojač, rođen 1856. godine. Živeo i radio u Novom Bečeju. Umro 1929. godine. Nije imao porodicu. Nema dodatnih podataka.
82. Švarc Bernat
Kantor, rođen 1890. godine. Doselio se 1921. iz Bačke Palanke sa suprugom Etel i decom: Vilmošem (1913), Jožefom (1915) i Margitom (1923, Novi Bečej).
Sinovi su pohađali osnovnu školu do 1927. godine, a potom se porodica odselila iz mesta, verovatno oko 1928. godine.
83. Šimon Jakab
Činovnik u žitarskoj trgovini, rođen oko 1875. godine. Supruga Terez.
Imali su decu: Ferenca (1901), Rožu (1902), Valeriju (1908, Novi Bečej) i Jenea (1912, Novi Bečej).
Ferenc je umro 1930, a Roža 1916. godine. Valerija je pohađala osnovnu i građansku školu od 1915. do 1923, a porodica se odselila 1924–1925. godine.
Daljih podataka nema.
84. Štern Deže
Činovnik u žitarskoj trgovini, rođen 1898. u Bačkom Petrovom Selu. Oženjen Ilonom Švarc (1900, Novi Bečej).
Sin Đula rođen 1923. umro je iste godine, a sin Šandor (1928, Novi Bečej) nije zabeležen u školskim knjigama, što znači da se porodica iselila pre 1935. godine.
85. Vajnštajn Jakab
Posrednik u domaćoj radinosti, rođen 1875. godine. Umro u Novom Bečeju 1940. godine. Imao je suprugu i kćer, koje su se iselile odmah posle njegove smrti.
86. Vajs Aleksandar
Kantor, rođen 1890. godine. Doselio se 1925. iz Bačkog Gradišta sa suprugom Emom.
Imali su decu: Belu (1915), Anu (1919), Šarlotu (1921) i Irenu (1924), rođene u Senti; Olgu (1925, Bačko Gradište) i Aleksandra (1927, Novi Bečej).
Sva deca, osim Bele, završila su osnovnu školu u Novom Bečeju.
Porodica je deportovana i uništena tokom Drugog svetskog rata.
87. Vajs Aron
Trgovac, rođen 1863. u Valkanju. Oženjen Rozalijom Kon (1854), koja je umrla 1919. godine. Druga supruga bila mu je Leopoldina Geringer (1873, Pitvaroš).
Sin Jene rođen je u Vranjevu 1887. godine i završio osnovnu školu 1897.
Aron je imao registrovanu trgovačku radnju od 1900. godine nadalje.
On i supruga Leopoldina deportovani su i ubijeni 1941. godine (MU 45–46/46).
Sudbina sina nije poznata.
88. Vajs Ester (rođ. Adler)
Rođena 1891. godine. Umrla u Novom Bečeju 1929. godine. Nema drugih podataka.
89. Vajs Geza
Vlasnik veziljske radnje, rođen 1880. u Tolni. Doselio se u Novi Bečej.
Supruga mu je nepoznata, a deca su: Jene (1906, Tolna), Ana (1908, Tolna) i Andor (1910, Tolna).
Vajs Geza imao je trgovinu pomodne robe od 1914. godine, a kasnije i veziljsku radionicu koja je zapošljavala žene u kućnoj radinosti.
Pred rat se porodica preselila u Novi Sad.
Majka je umrla pre rata, a Geza i kći Ana živeli su u Novom Sadu. Sin Jene, lekar, iselio se u Izrael, gde su se kasnije svi članovi porodice preselili i preživeli rat.
90. Vajs Imre
Drvarski trgovac, rođen oko 1900. godine. Doselio se iz Bačke Topole sa suprugom Fridom i ćerkom Evom (1924, Bačka Topola).
U Novom Bečeju im se 1927. rodila kći Julija. Cela porodica je dočekala rat u mestu i deportovana je u Beograd, gde su svi ubijeni.
91. Vajs Ištvan
Trgovac, rođen oko 1900. godine. Supruga mu je nepoznata.
Sin Ištvan (1926, Novi Bečej) pohađao je prvi razred osnovne škole 1933/34. godine. Porodica se odselila 1934. godine. Sudbina nepoznata.
92. Vajs Jene
Privatni činovnik, rođen 1906. u Novom Bečeju. Venčao se 1930. s Rožom Bril (1909, Ujkigzos). Imali su kćer Veronu (1932, Novi Bečej), koja je pohađala osnovnu školu u mestu.
Jene je imao registrovanu radnju za promet poljoprivrednih proizvoda i vune od 1937. godine.
Porodica je deportovana i ubijena tokom rata.
93. Vig Bernhard
Trgovac, rođen 1871. godine. Umro u Novom Bečeju 1940. godine.
Supruga Jolan (rođ. Šajn) umrla je ranije. Porodica je izumrla 1940. godine.
94. Zigler Daniel
Drvarski trgovac, rođen 1895. u Zemunu, sin Maksa Ziglera.
Oženjen Jelisavetom Engl iz Mihajlova (1905).
Živeli su u Melencima, gde im se 1928. rodila kći Verona. Pred rat su se doselili u Novi Bečej, gde su dočekali deportaciju i smrt.
Svi članovi porodice ubijeni su u Beogradu (MU 163, 186, 187/48).
95. Zigler Maks („Maksa Cigler“)
Drvarski trgovac-grosista, rođen oko 1870. godine u Zemunu. Oženjen Elizabetom, sa sinom Danielom (br. 94).
Porodica je živela u Novom Bečeju između dva rata i tu dočekala Drugi svetski rat.
Maks Zigler bio je jedan od najuglednijih i najbogatijih privrednika u mestu. Imao je kuću na glavnoj ulici, veliku drvaru i stovarište kod pristaništa na Tisi, kao i suvlasništva u drugim trgovinama.
Poznat je po dobročinstvu – davao je građevinski materijal siromašnima pod povoljnim uslovima, a ponekad i bez nadoknade.
Bio je predsednik Vatrogasnog društva u Novom Bečeju i cenjen u široj zajednici.
Cela porodica deportovana je i uništena tokom 1941. godine.
Njegova i suprugina smrt zabeležene su u matičnoj knjizi umrlih (MU 112 i 113/56).
Komentari