Ne smatram se stručnjakom da dajem sud o književnom stvaralaštvu Bogdana Čiplića. Ipak, iz poštovanja prema njemu i iz sećanja na naše druženje tokom poslednjih desetak godina njegovog života, pokušaću da, u najopštijim crtama, izložim ono što sam zapazio kao njegov književni doprinos – bez ambicije da ta dela ocenjujem, već da prenesem priznanja koja su mu dodeljena do 1981. godine. Valja istaći da je stvarao i nakon toga, možda čak intenzivnije nego u ranijem, "najproduktivnijem" periodu.
Biografski podaci
Bogdan Čiplić rođen je 2. novembra 1910. godine u Novom Bečeju, kao srednji od trojice sinova učitelja Žarka i Sare Čiplić. Preminuo je 23. juna 1989. godine u Beogradu. Porodična kuća Čiplićevih nalazila se pored pravoslavne crkve, u današnjoj ulici Lole Ribara. I danas Novobečejci tu zgradu, iako porodica već decenijama u njoj ne živi, nazivaju "Čiplićeva škola".
Obrazovanje i profesionalna karijera
Diplomirao je na Filozofskom fakultetu u Beogradu 1932. godine i kratko bio asistent na etnološkoj katedri. Od 1935. do 1937. radio je kao profesor u srpskim odeljenjima gimnazije i učiteljske škole u Temišvaru, a potom kratko i u gimnaziji u Velikoj Kikindi. Od kraja 1937. godine, sve do završetka Drugog svetskog rata, bio je profesor gimnazije u Novom Sadu.
Nakon rata, od 1945. do 1949. godine, radio je kao sekretar, dramaturg i potom direktor Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu. Kasnije se potpuno posvetio književnosti, a jedno vreme (1956–1964) bio je i lektor u listu „Večernje novosti“. Iz službe se povukao kako bi se posvetio nezi svoje bolesne majke.
Književno i pozorišno stvaralaštvo
Još od dvanaeste godine bavio se pisanjem. Kao gimnazijalac objavljivao je pesme u raznim listovima širom tadašnje Jugoslavije – od Novog Bečeja, Kumanova i Kruševca do Subotice. Prvu zbirku pesama pod nazivom Poljana objavio je u rodnom Novom Bečeju 2. juna 1930. godine.
Tokom života objavio je više od 50 knjiga, od čega preko 20 zbirki pesama i 9 romana. Njegovih 18 dramskih komada izvođeno je na radiju, televiziji i u pozorištima.
Dobitnik je brojnih priznanja:
- Nagrada SR Srbije za roman Naveliko i namalo,
- Zmajeva nagrada Matice srpske za zbirku pesama Slatko pravoslavlje,
- Nagrada SR Srbije za dramu Surova apoteoza.
Knjige su mu objavljivane u Beogradu, Novom Sadu, Subotici, Vršcu, Kikindi i Novom Bečeju. Njegove drame igrane su u mnogim gradovima bivše Jugoslavije, uključujući Beograd, Sarajevo, Ljubljanu, Suboticu, Maribor, Osijek, Prištinu, Vršac, Užice, Kikindu i Novi Bečej.
Pozorišni rad
Posebno me je interesovalo njegovo pozorišno stvaralaštvo. Radio je gotovo sve poslove u pozorištu, osim glume. Osnovao je i uređivao časopis Naša scena u Novom Sadu. Kao upravnik SNP-a, bio je zaslužan za osnivanje opere u ovom teatru.
Po dolasku u Novi Sad 1937. godine, ponudio se da besplatno vodi rubriku pozorišne kritike u dnevnom listu Dan. Njegov dosledan i angažovan pristup doneo mu je poštovanje napredne omladine, ali i negodovanje reakcionarnijih krugova.
Pozitivno mišljenje o njegovim kritikama izneo je i prof. Jovan Stojković u knjizi Istorija srpskog pozorišta od srednjeg veka do modernog doba, naglašavajući Čiplićev analitički pristup, korektan stil i savremeno shvatanje teatra.
Prva drama i zabrana izvođenja
Njegovo prvo dramsko delo, komediju Neverstva, izveli su diletanti u Novom Bečeju, u režiji njegovog brata Miloja. Godine 1939. Pozorištu u Novom Sadu ponudio je dramu Uspomena na Sorento, koja je premijerno izvedena u februaru 1940. godine. Predstava je izazvala burne reakcije – aplauze, ali i zvižduke nacionalističke omladine zbog tekstova koji su imali potencijalno političku konotaciju. Nakon prvog izvođenja, predstava je zabranjena od strane tadašnje policije.
Komentari