Uvod

Polazeći od Srednjoročnog programa rada Zavoda za zaštitu prirode Srbije za period od 2006. do 2010. godine, tokom 2010. godine pristupilo se valorizaciji prostora oko Rusande radi stavlјanja pod zaštitu ovog jedinstvenog slanog jezera u Vojvodini.

Obrazloženje predloga za pokretanje zaštite

Slatinska staništa, iako izuzetno bogata prirodnim vrednostima (Knežević, 1994; Puzović et al. 2009), prema sumi njihovih površina dominiraju među staništima u Vojvodini koje karakteriše nedovolјna zakonska zaštita (Szabados et al. 2011). Rusanda, najveće zaslanjeno jezero u Srbiji, zajedno sa Slanim kopovom (područje zaštićeno Uredbom o zaštiti Specijalnog rezervata prirode „Slano kopovo”, “Sl. glasnik RS". br.74/01) i Okanj barom (područje u postupku zaštite kao Specijalni rezervat prirode), predstavlјa deo očuvanog i ekološki funkcionalnog kompleksa zaslanjenih jezera I livada u banatskom Potisju. Nјegov značaj ogleda se u postojanju reprezentativnih očuvanih staništa prioritetnih za zaštitu na nacionalnom nivou. U navedena staništa spadaju: slane travne formacije na solončaku (nacionalni kod: S6.11), panonske slatine (S6.12) i panonske slane stepe i utrine (S6.13). na osnovu Pravilnika o kriterijumima za izdvajanje tipova staništa, o tipovima staništa, osetlјivim, ugroženim, retkim i za zaštitu prioritetnim tipovima staništa i o merama zaštite za njihovo očuvanje („Sl. glasnik RS", br. 35/2010). Značajne su i na međunarodnom nivou, budući da je reč o staništima panonskih slanih stepa i slanih močvara, prioritetnim za zaštitu na području Panonskog biogeografskog regiona.

Osnovne prirodne i stečene vrednosti

Park prirode „Rusanda" u potpunosti reprezentuje stanište panonskih slanih stepa i slanih močvara (EUNIS klasifikacija: E6.21). Panonske i ponto-sarmatske slane stepe, plitka slana i slatinasta jezera i slane močvare nastaju pod specifičnim uticajem klime u panonskom biogeografskom regionu, sa ekstremnim temperaturama i suvim petima tokom procesa zaslanjivanja i raslanjivana u toku kretanja vode prilikom isparavanja kroz slojeve zemlјišta. Predstavljaju prioritetna područja za zaštitu u Panonskom biogeografskom regionu i nalaze se na Aneksu I Direktive o staništima (Council Directive 92/43/EEC of 21 may 1992 on the concervation of natural habitats and of wild fauna and flora.

Geografski položaj zaštićenog područja

Zaštićeno područje PP „Rusanda” nalazi se na području AP Vojvodine u središnjem delu Banata, između naselјa Melenci I Kumane, oko 16,5 kilometara severozapadno od Zrenjanina. PP „Rusanda" u najvećem procentu čine jezero Rusanda i slatinska staništa. Područje PP „Rusanda" se na istočnom i jugoistočnom delu graniči sa građevinskom zonom naselјa Melenci, odakle granica područja nastavlja ka severozapadu do građevinskog područja naselјa Kumane, a zatim produžava ka severoistoku do dela kanalske mreže DTD pod nazivom “Triangl”. Dužina zaštićenog područja od najjužnije tačke (Melenci) do najudalјenije tačke na severoistoku (Kumane) iznosi oko 6 km, a od te tačke, do najudalјenije tačke na severoistoku (kanal DTD), iznosi oko 8,5 km.

Zaštićeno područje okružuju i delimično presecaju lokalni i magistralni putevi, a jednim delom i državni put II reda (R113) Melenci-Kumane. Železnička pruga Kikinda - Zrenjanin smeštena je uz jugozapadnu granicu prirodnog dobra.

Administrativno, PP „Rusanda" nalazi se na prostoru Grada Zrenjanina i Opštine Novi Bečej. Katastarski pripada K.O. Melenci i K.O. Kumane.

Opis granice zaštićenog područja

Početna tačka opisa granica zaštite PP „Rusanda" je tromeđa parcela 4434, 8242 i 8236. K.O Kumane, Opština Novi Bečej. Granica ide na istok, južnom međnom linijom parcele 8236, do tromeđe parcela 8236, 4350 i 4349, lomi se na jugoistok severnom graničnom linijom parcele 4350, do parcele 8240. Preseca istu i skreće na jugozapad, istočnom granicom parcele 8240, do tromeđe parcela 8240, 4345 i 4344. Lomi se na jugoistok, granicom parcela 4344, 4345, 4248/3, 4248/2, skreće na severoistok, granicom parcela 4090, 4091/1, i lomi se na severozapad, idući granicom parcela 4247, 4248/1; 4247, 4248/24, do puta broj 8239. Granica skreće na sever istočnom granicom parcele 8239, do parcele 8236. Lomi se na jugoistok, južnom, odnosno zapadnom granicom parcele 8236, do međnog kamena K.O. Melenci, Grad Zrenjanin.