Prva etnička kretanja

Iz prethodnog poglavlja videli smo da je naše područje bilo naseljeno još u preistorijsko doba, odnosno da tragovi ljudskih naselja datiraju već oko 3.000 godina pre novo ere. Međutim, sasvim je sigurno da je čovek živeo u našem području i mnogo ranije, ali iz tog perioda nisu nađeni nikakvi tragovi i neposredni dokazi iz jednostavnog razloga što čovek te daleke prošlosti nije bio proizvođač ni u najjednostavnijem vidu, već je ceo njegov život bio najneposrednije zavisan od prirode i u svemu je veoma ličio na život životinje bez vidnijih tragova organizovane ljudske zajednice.

U vreme kada se na jugu Balkanskog poluostrva grčke državice bile u  punom jeku svoga razvoja i kada su na Apeninskom  poluostrvu već  uveliko bili udareni temelji buduće Rimske Imperije, u VI veku pre naše ere na našem užem i širem području (uglavnom, istočno od reke Tise i južno od reke Moriša) kao najstariji stanovnici pominju se plemena pra–ilirsko-keltsko-tračko-dačkog porekla. Među najpozatija plemena iz tog perioda pominju se Agatirsi, za koje se pretpostavlja da su preci Dačana i Tračana (ili njima vrlo slični) sa izvesnim primesama skitske krvi.

Na osnovu dosadašnjih isptivanja, za Agatirse se pouzdano zna da su nosili zlatan nakit i da im je cela imovina, uključujući tu i žene, bila zajednička. Ratnici su, kao ličnu svojinu, imali jedino pehar, mač i  ratnu sekiru. Voleli su šminku i tetoviranje svoga tela. Veoma često su upadali u naše krajeve, pa čak prelazili i preko Dunava na jug, ali se već na prelazu  IV –III veka pre nove ere pretežno povlače prema Crnom moru, tako da im se već u II veku pre nove ere gubi svaki trag.

Istraživanja do kojih je došao naš istoričar Jankulov pokazuju da su Agatirsi nosili šiljaste  kape „prema kojima su pravljene i docnije naše šubare“. Iz ove činjenice može se izvesti zaključak da su Agatirsi,  verovatno, u svom postepenom povlačenju prema severnim obalama Crnog mora, došli u dodir sa jednim delom naših dalekih predaka u njihovoj pradomovini  - odnosno sa kasniim Južnim Slovenima.

Iako nema direktih dokaza, ali na osnovu podataka o prostiranju rimske provincije Dakije, naše područje bilo je u njenom sastavu kao njen krajnjii zapadni deo.

Ako se, prema tome, pođe od pretpostavke da je naše mesto, makar i izesno kraće vreme – od početka II veka nove ere do pred kraj III veka naše ere – bilo u sastavu Rimske Imperije, skoro se sa potpunom sigurnošću može tvrditi da su stanovnici našeg područja iz tog perioda bili pretežno rimski legionari, a jedina naselja su bili rimski vojni logori.

Krajem IV i početkom V veka – kada su rimljani već uveliko bili napustili naše područje pod pritiskom varvarskih plemena sa severa – preko našeg područja prolazi jedan deo Huna, konjaničog i ratničkog naroda koji je bio stalno u pokretu, u svom osvajačkom pohodu na već podeljenu Rimsku Imperiju. Kako su brzo došli, kratko se zadržali, isto tako su se brzo i vratili u  područje centralne Azije, odakle su, u stvari, i došli, i gde im se uskoro gubi svaki trag.

Naši daleki preci Južni Sloveni razvili su se od zajedničkog slovenskog jezgra od kojeg su se počeli odvajati već krajem IV veka nove ere – u doba Velike seobe naroda.

Iz svoje pradomovine postepeno su se pomerali na jug – samostalno, ili u savezu sa drugim plamenima toga vremena, kao što su bili Gepidi, Sarmati, jedan deo Huna, Jazigi i drugi. Međutim, najviše su bili vezani za konjanički narod Avare, i to kao njihovi saveznici ili njima delimično potčinjeni.

Glavna masa Južnih Slovena dolazi prvo baš  u područje Vojvodine, naročito u sliv reke Tise, a to znači u naš kraj.

Prvi pisani i najpouzdaniji pomeni o Južnim Slovenima potiču iz pera vizantijskih istoričara, vojskovođa i drugih uglednih građana vizantijske države. Ovde je važno pomenuti da su Južni Sloveni i do danas održali, dok su se sva ostala plemena potpuno izgubila u masi slovenskog stanovništva, ili zauvek napustila ove krajeve.

Navešćemo samo neke primere koji dovoljno rečito govore o opštoj brojnoj snazi mase slovenskog stanovništva u odnosu na ostala plemena.

1. Vizantijski car Teodosije uputio je 448. godine jedno svoje poslanstvo u Panoniju hunskom vođi Atili, i tom prilikom je ono bilo posluženo pićem medovinom. Pošto je medovina bila izrazito slovensko piće, to navodi na zaključak da su već tada slovenska plemena bila veoma brojna na ovom području.

2. Krajem VI veka vizantijski vojskovođa Priskos izvojevao je, prilikom jedne provale, veliku pobedu nad plemenima u slivu reke Tise, i tom prilikom izvršio popis ratnih zarobljenika koje je odveo u Vizantiju, a među kojima je bilo 8000 Slovena, 4000 Gepida, 3000 Avara i 220 raznih drugih varvara.

3. Takozvani Fredegar navodi u jedom svom delu da je veliki broj Južnih Slovena i Avara živeo u VII i VIII veku zajedno u području Panonije i da su naši preci bili potčinjeni avarskoj vlasti. Kao gospodari Avari su redovno dolazili na zimovanje kod Slovena, živeli sa njihovim ženama i ćerkama, i da su baš deca rođena iz tih odnosa, kasnije kao odrasli članovi plemena, podigla bunu protiv avarske vlasti, zbacila avarski jaram i doprinela konačnom rušenju avarske države 799.godine. Ostatak Avara održao se delimično skoro sve do kraja X veka, ali se konačno pretopio u Južne Slovene. O ovom procesu nestajanja Avara i sve većeg jačanja slovenske mase daje nam dosta podataka vizantijski car Konstantin VII Porfirogenit iz X veka u svom delu  „O upravljanju carstvom“.
Tags: ,

Naše novine

Za NAŠE Novine

To što sajt novibechej.com ima prilike prezentovati NAŠE Novine od prvog do poslednjeg broja, prvenstveno treba da smo zahvalni Aleksandru Radakoviću - Aci (1939-2019), koji je sačuvao sve brojeve i ukoričio ih u štampariji 1 Maj, gde je jedno vreme bio u stalnom radnom odnosu. Zahvalni smo i Acinoj supruzi Vidosavi (Mijatov) Radaković, što nam je dozvolila digitalizaciju ove za Novi Bečej vredne zaostavštine kako bi bila dostupna svim zainteresovanima.