Opština Novi Bečej, baštinik Faro konvencije

U duhu zajedničke baštine: Istraživanje i očuvanje kulturnog nasleđa Opštine Novi Bečej uz značaj evropske baštine. Ovaj odeljak predstavlja temeljnu analizu kulturnih dragocenosti koje krase našu opštinu, istovremeno ističući povezanost sa širim evropskim kontekstom. Upoznajte bogatu tradiciju, arhitektonsku lepotu i kulturne manifestacije koje oblikuju identitet naše zajednice, dok istražujemo kako nasleđe i inovacije mogu zajedno obogatiti našu budućnost. Kroz raznolike tekstove, istražujemo ne samo bogatstvo nasleđa koje nas okružuje, već i načine na koje ga čuvamo, oživljavamo i delimo sa svetom, gradeći mostove između prošlosti, sadašnjosti i budućnosti.

Uvodna reč

Uvodna reč

Dani evropske baštine su jedna od najšire prihvaćenih manifestacija u kojoj učestvuje najveći broj Evroplјana. Savet Evrope je pokrenuo inicijativu 1985. godine, 1999. godine se pridružila i Evropska komisija, tako da je nastao ovaj zajednički program koji traje do danas. Okuplјajući i preko dvadeset miliona posetilaca svake godine, Dani evropske baštine iz godine u godinu doprinose međusobnom zbližavanju građana starog kontinenta, kako bolјim razumevanjem sopstvenog kulturnog i prirodnog nasleđa, tako i upoznavanjem sa vrednostima i različitostima nasleđa drugih naroda.

Živeti sa nasleđem

Dani Evropske baštine obeležavaju se ove godine pod pokrovitelјstvom Ministarstva kulture i informisanja u Vladi Republike Srbije, petnaesti, jubilarni put. Zajednička tema manifestacije na evropskom nivou, koju je odabrao Savet Evrope „Kulturno nasleđe i zajednice - živeti sa nasleđem" zasniva se na načelima Okvirne konvencije Saveta Evrope o vrednostima kulturnog nasleđa za društvo, takozvanoj Faro konvenciji, usvojenoj 2005. godine sa cilјem postizanja većeg jedinstva država članica Saveta Evrope u očuvanju i unapređenju koncepta kulturnog nasleđa.

Bogatstvo kulturnog nasleđa na teritoriji opštine Novi Bečej

Bogatstvo kulturnog nasleđa na teritoriji opštine Novi Bečej

Graditelјsko nasleđe novobečejske Opštine je po tipologiji raznovrsno, a obuhvata period od kraja XVIII veka do pojave pravca moderne u arhitekturi. Pored ambijentalnih celina, tu su i pojedinačni objekti sakralne i građanske arhitekture, etnološki, kao i objekti industrijske, tehničke i hidrotehničke kulture. Veći deo pojedinačnih objekata, uglavnom sakralnih, kategorisani su kao spomenici kulture od velikog značaja, dok je najznačajniji spomenik kulture srednjovekovna crkva Arača, koja je utvrđena za kulturno dobro od izuzetnog značaja za Republiku Srbiju.

Razvojni projekat zaštite i prezentacije Arače u funkciji održivog razvoja

Razvojni projekat zaštite i prezentacije Arače u funkciji održivog razvoja

Najznačajniji spomenik kulture na teritoriji Opštine Novi Bečej je bazilika Arača, kulturno dobro od izuzetnog značaja za Republiku Srbiju, a od posebnog značaja je i za mađarsku nacionalnu manjinu.

S obzirom na značaj i vrednosti crkve Arače, kao i starog naselјa čiji ostaci su potvrđeni arheološkim istraživanjima, pitanje prezentacije lokaliteta je veoma značajno i zahtevno. Za realizaciju projekta potreban je multidisciplinaran tim i duži vremenski period.

Muzejske postavke u opštini Novi Bečej - simbioza privatnih inicijativa i lokalne samouprave

Muzejske postavke u opštini Novi Bečej - simbioza privatnih inicijativa i lokalne samouprave

Početkom XXI veka, Opština Novi Bečej je uspela da formira tri izložbena prostora, sa muzejskim zbirkama i tematskim postavkama. Sve tri zbirke žive, primaju hilјade posetilaca, svakodnevno se obogaćuju eksponatima i imaju sve odlike muzeja. Ipak, zbirke nisu registrovane, o njima se staraju osobe koje nemaju muzeološko obrazovanje, ali se poslom kustosa - amatera, domara, vodiča kroz postavke bave volonterski iz velike lјubavi.

Saradnјa stručnјaka i lokalne samouprave na zaštiti bogatog nasleđa Opštine Novi Bečej

Opština Novi Bečej se po broju zaštićenih objekata kulturnog nasleđa svrstava u sam vrh opština na teritoriji srednjeg Banata. Zavod za zaštitu spomenika kulture Zrenjanin od vremena svoga osnivanja, 2004. godine do danas, bavi se valorizacijom, zaštitom i prezentacijom bogatog graditelјskog nasleđa ove opštine, na čijoj se teritoriji pored Novog Bečeja, nalaze još i Kumane, Novo Miloševo i Bočar. Ove aktivnosti ne bi bile uspešne da se ne odvijaju uz pomoć i saradnju nosilaca vlasti lokalne samouprave i šire društvene zajednice, uz značajan doprinos i pojedinaca.

Prostorna kulturno-istorijska celina „Stari centar Vranјeva"

Prostorna kulturno-istorijska celina „Stari centar Vranјeva"

Početkom 2014. godine Zavod za zaštitu spomenika kulture Zrenjanin završio je izradu predloga Odluke za utvrđivanje ambijentalne celine starog centra Vranjeva kao Prostorno kulturno-istorijske celine „Stari centar Vranjeva" u Novom Bečeju. Nakon dvogodišnjeg istraživačkog rada na valorizovanju svakog pojedinačnog objekta unutar celine, definisanju njenih granica, kao i njene zaštićene okoline, predlog Odluke je poslat početkom 2014. godine u Republički zavoda za zaštitu spomenika kulture u Beogradu, na dalјu obradu. Akt o proglašenju ove celine za kulturno dobro, donosi Vlada Republike Srbije.

Prostorna kulturno-istorijska celina „Centar Novog Bečeja"

Prostorna kulturno-istorijska celina „Centar Novog Bečeja"

Krajem 2014. godine Zavod za zaštitu spomenika kulture Zrenjanin započeo je izradu predloga Odluke za utvrđivanje ambijentalne celine centra Novog Bečeja kao Prostorno kulturno-istorijske celine „Centar Novog Bečeja". Nakon obavlјenog istraživačkog rada na valorizovanju svakog pojedinačnog objekta unutar celine, zatim definisanju granica celine, kao i njene zaštićene okoline, rad na pisanju predloga Odluke je u završnoj fazi s obzirom na to da nedostaju tehnički prilozi i potrebna prateća dokumentacija, da bi bila sprovedena zakonska procedura.

Spomen muzej „Glavaševa kuća" u Novom Bečeju

Spomen muzej „Glavaševa kuća" u Novom Bečeju

Spomen-muzej „Glavaševa kuća" nalazi se u ambijentalnoj celini starog centra u Vranjevu (danas deo Novog Bečeja). Objekat je podignutu prvim decenijama XIX veka i pripadao je uglednoj i imućnoj porodici Glavaš. Vladimir Glavaš, doktor pravnih nauka, požunski i praški đak, zaveštao je 1907. godine kuću i ostalu imovinu Srpskoj pravoslavnoj crkvenoj opštini Vranjevo. Objekat je Opština Novi Bečej od 2006. godine počela da obnavlјa i danas je u njoj smešten spomen-muzej.