Arhiva Sećanja: Prikazi Istorije Novog Bečeja kroz Anegdote, Fotografije i Neispričane Priče

Udahnite život u zaboravljene priče Novog Bečeja kroz našu bogatu kolekciju članaka posvećenih ličnostima i događajima iz prošlosti. Putujte kroz vekove, istražujući šarenu paletu istorijskih trenutaka koji su oblikovali naš grad. Ovde se susreću sećanja i stvarnost, oživljavajući stare ulice, priče i događaje kroz zanimljive anegdote, neispričane legende i retke fotografije. Doživite Novi Bečej iz novog ugla, kroz oči prošlosti koja je oblikovala našu sadašnjost, dok se trudimo da sačuvamo duh i nasleđe koje čini naš grad jedinstvenim.

Ženski Harkovski Institut u Novom Bečeju

Ženski Harkovski Institut u Novom Bečeju

Između dva svetska rata u Novom Bečeju je postojao ovaj Institut, koji je ostavio značajnog civilizacijskog traga u našem gradu. Osnovan je 29.04 1812. u carskoj Rusiji. Oktobarska revolucija 1917. u mnogome je uticala na dalji rad ove prosvetne ustanove. Aprila 1918. uzet je pod pokroviteljstvo imperatorice Marije Fjodorovne. „Revolucionarni događaji" u Rusiji uzrokovali su da se štićenice ovog Instituta i nastavno osoblje presele u Kraljevinu Srba Hrvata i Slovenaca. 

Dubravka Nešović

Dubravka Nešović

Dubravka Nešović u TV emisiji Romanse, 1966. godineDubravka Nešović, vrhunski interpretator starogradskih pesama i romansi, rođena je 31. avgusta 1932. u Novom Bečeju.

Dubravkini roditelji, majka Beograđanka Nataša Nešović i otac Novobečejac Milorad Majin, bili su glumci Novosadsko-banovinskog putujućeg pozorišta. Kako su u skladu sa svojim zanimanjem često putovali, slučaj je hteo da Dubravka bude rođena na jednom od njihovih gostovanja, zamalo na samoj pozornici.

„Na pozornici sam se rodila, majka je odigrala I čin, u II činu joj je pozlilo, u III  činu sam ja došla na svet!“

Prema Dubravkinim rečima kolega njenih roditelja, glumac Viktor Starčić, ju je kao novorođenče doneo kod bake i deke u Novi Bečej, sa porukom daputujuća pozorišna trupa nije u stanju da se stara o tek rođenoj bebi. A ime je dobila na krajnje zanimljiv način- tako što su njen deda, Bogdan Čiplić i sam Viktor Starčić baš to ime izvukli među papirićima u šeširu.

Kratka istorija Novog Bečeja

Veoma teško je ukratko izložiti bogatu političku, kulturnu, pre svega multietničku i multikonfensionalnu istoriju naše varoši, rizikujući da Vam kažem puno toga poznatog, ali ću pokušati da kažem, po meni ono što je za naše mesto u istorijskom smislu najvažnije.

Na obali Tise, na ovim prostorima, bilo je izazovno i najverovatnije lepo živeti i tri milenijuma pre nove ere, o čemu svedoče arheološki neolitski ostaci, od pre tri hiljade godina pre nove ere na Matejskom brodu, ali i kasniji iz vremena bronzanog doba na Borđošu, Šimuđu i drugi. Prvi pisani izvori potiču iz XI veka, tačnije iz 1091. godine, mada se najpouzdanije ne može ustvrditi da se u toj povelji radi baš o našem Bečeju kada je, vandalsko plene Kumana, pod vođstvom izvesnog Kapolča, Tisu prešlo najverovatnije baš tu nekih kilometar uzvodno. 

Prvi pouzdaniji podaci o našem Bečeju pominju se u jednoj povelji ugarskog kralja Bele IV iz 1238. godine.

Teodora – Toda Boberić

Teodora – Toda Boberić

…udata Arsenović, rođena je u Novom Bečeju (Vranjevu) 1886. godine. Smatra se jednom od najuspešnijih glumica Narodnog pozorišta u Beogradu, u periodu svoje karijere od 1906-1956. godine. Nјen značaj za istoriju srpskog pozorišta je višestruk. Pored velikih uspeha u dramskom repertoaru, Teodora se ostvarila i kao interpretator nosećih uloga u popularnim komadima sa pevanjem (Koštana, Tašana, Čučuk Stana), ali i kao pionir srpske opere, gde je tumačila važne uloge kao što su Acučena u Trubaduru i Karmen u istoimenom delu.

Ištvan Koren, vajar

Ištvan Koren, vajar

Turski (Novi) Bečej, 06. maj 1911. – Budimpešta, 08. oktobar 1994.

Na poziv Turskobečejske evangelističke crkvene opštine 1901. godine Pala Korena određuju za dolazak u Turski Bečej. On se nastanjuje u parohijskom domu crkve. Sa svojom ženom Kasner Gizelom Ilonom obavlja službu Novobečejskim i Vranjevačkim protestantima do 1917. godine da bi kasnije prešao u Veliki Bečkerek gde će službovati sve do 1919. godine.

Aleksandar Berić

Aleksandar BerićRođen je 13. juna 1906. godine u Novom Bečeju. Vojnu akademiju završio je 1929. godine u Dubrovniku. Ubrzo je postao poručnik bojnog broda prve klase i komandant jednog od četiri rečna monitora, koje je tada imala Kraljevina Jugoslavija i to monitora «Drava» koji je najviše patrolirao Savom.

Vojni brod je bio težak 526 tona, brzine 13 čvorova na sat. U kulama je imao dva topa i tri haubice kalibra 120 mm, a raspolagao je i sa dva protivavionska topa 66 mm i sedam mitraljeza.

U Aprilskom ratu 1941. godine podržavao je povlačenje jugoslovenske vojske prema jugu. Proglašenjem Nezavisne Države Hrvatske 10. aprila i napadom Mađarske na Jugoslaviju, sledećeg dana otpočele su žestoke borbe i na Savi.

Žarko Dragić – medicinski fenomen

Žarko Dragić – medicinski fenomen

(1924 -1982)

Pored geografskog položaja, da se Novi Bečej naslanja uz reku Tisu, da se u ataru našeg mesta nalazi srednjovekovna crkva Arača, Matejski brod, Borđoš i ruševina starog grada i što je Novi Bečej iznedrio poznate naučnike, muzičare, glumce i privrednike, a među našim jednostavnim i vrednim žiteljima bilo je nekoliko veoma interesantnih osoba, koji se nisu isticali već napred pomenutim odlikama ali su zbog svojih nesvakidašnjih osobina važili za vanserijske ljude, bio je i moj komšija, majstor Žarko.

Dr Laslo Pataki

Dr Laslo Pataki

Neposredno posle nove 2006. godine, januara meseca, opština Novi Bečej je ostala bez svog, u novije vreme najboljeg lekara. Napunivši svoj 79. rođendan, preminuo je primarius Dr Laslo Pataki dečji lekar, čovek koji je u svojoj opštini uživao duboko poštovanje i poštenje. Doktora Patakia su svi voleli, bez obzira na nacionalnu, versku, partijsku i društvenu pripadnost. On je pripadao pravim, ali nažalost takvih je sve manje, narodnim lekarima, koji nije gledao na svoju profesiju kao zvanje, nego je svoj lekarski poziv smatrao misionarskim. On nije samo u užem profesionalnom smislu kao dečji lekar pomagao ljudima, nego bukvalno svugde u svako doba i svakom.

Istorija dva grada ili zabluda istorijske nauke

Istorija dva grada ili zabluda istorijske nauke

Kаdа su vršеnе priprеmе zа prоslаvu 900-gоdišnjicе nаšеg grаdа, bilо је mаlо dilеmе оkо pitаnjа: dа li tо trеbа slаviti kао 900 gоdinа pоstојаnjа ili 900 gоdinа оd prvоg pоmеnа imеnа „BЕČЕЈ” u istоriјi. Оdlučili smо sе zа оvо drugо. Мislimо dа је tо bоlје rеšеnjе iz višе rаzlоgа. Nаvеšćеmо sаmо dvа:

- оvаkvо rеšеnjе оprаvdаvа prоslаvu 900 gоdinа оd strаnе оbа grаdа i Bеčеја i Nоvоg Bеčеја;

- mоžе sе dеsiti dа nеki budući istrаživаč utvrdi nеki rаniјi dаtum, о pоmеnu imеnа „Bеčеј”. Маtеriјаlnih dоkаzа о tоmе imа i nа njih ćеmо sе vrаtiti mаlо kаsniје.

125. godina železničke pruge V. Kikinda - V. Bečkerek

125. godina železničke pruge V. Kikinda - V. Bečkerek

Šinobus u Novom BečejuPrincip prve parne lokomotive, koja i danas funkcioniše vezuje se za ime Trevitik Ričarda. Ipak, lokomotiva Džordža Stivensona će prva proći prugom Stokton – Darlington u Engleskoj 1825. godine. U Austriji prva železnica na parni pogon otvorena je 17.11.1837. godine na liniji Florisdorf – Vagram. Po planu Kraljevskog Ugarskog ministra za javne radove iz 1867. godine, počinje gradnja železničkih pruga pa tako i pruga Budimpesta – Pančevo, preko Kikinde i Temišvara.

Novi Bečej se povezuje prugom 8.7.1883. godine kada se završava linija Kikinda – Bečkerek. Izgradnju ove pruge je finansirala Županija sa 151.000 forinti dok su ostala mesta učestvovala se sledećim iznosima; Kikinda sa 20.000, Bečkerek sa 30.000, Novi Bečej sa 20.000, Vranjevo sa 20.000, Kumane sa 20.000, Melenci sa 40.000 i Karlovo sa 30.000 forinti. Na ovim prostorima Banata i cele Vojvodine železnička mreža od kraja XIX veka pa sve do početka drugog svetskog rata bila je vrlo razvijenija. Pre izgradnje železnice, putnički i teretni saobraćaj se odvijao uglavnom rečnim putem lađama a manji deo zaprežnim kočijama.

Eugen Nedić

dr Jene SentklaraiPovodom 170. godišnjice rođenja Eugena Nedića –  dr Jenea Sentklaraija (1843-1925) doktora teologije i našeg znamenitog istoričara

Naš poznati istoričar dr Jene Sentklarai rođen je u Vranjevu 21. januara 1843. godine kao Eugen Nedić, od oca Nauma Nedića, Srbina cincarskog porekla, i majke Žofije Salai, Mađarice iz Čantavira. U kući, čija bi današnja adresa bila Svetozara Markovića 24, govorilo se srpskim i mađarskim jezikom.

Jene Sentklarai (tada još uvek Eugen Nedić) osnovnu školu je završio u Vranjevu, na srpskom jeziku, dok je gimnaziju u Velikom Bečkereku pohađao na nemačkom. Veliku maturu je položio na mađarskom jeziku u segedinskoj pijarističkoj gimnaziji. Bio je aktivan  na polju književnosti, čak je i jedan od osnivača književnog udruženja „Cvetovi nade” (Reményviragok), u Segedinu.  U tom vremenu povećava se njegovo interesovanje za istoriju i arheologiju. Tokom Mađarske revolucije 1848-1849. roditelji mu ostaju bez imovine, tako da je Eugenovo dalje školovanje dovedeno u pitanje. Zbog toga odlazi u Temišvar i tamo pohađa besplatnu školu za sveštenike. Školovanje nastavlja na Naučnom institutu u Budimpešti,  gde završava filozofiju. Doktor teoloških nauka postaje 1866. godine.

Jevrejska sinagoga u Novom Bečeju

Jevrejska sinagoga u Novom Bečeju

Jevreji su se u Novi Bečej naselili početkom XIX veka. Već 1845. godine imali su svoju Jevrejsku opštinu, što svedoči o njihovom ekonomskom jačanju. Najvećim delom bavili su se trgovinom. U istorijskim dokumentima zabeleženo je da je 1850. godine u mestu bilo 154 Jevreja.

Kolika je bila njihova ekonomska snaga svedoči podatak da su već 1865. mogli da otpočnu sa gradnjom sinagoge, da bi se konačna rekonstrukcija i uređenje obavila do 1871. godine. Svoju bogomolju izgradili su , ne slučjno, na putu za Vranjevo iz N. Bečeja koja su u to vreme bile dve administrativne opštine. Mada je u to vreme u Vranjevu živela samo jedna jevrejska porodica, zasigurno su novobečejski Jevreji planirali da u većem broju nasele ovo gotovo čisto srpsko naselje.

Ognjeslav Kostović (1851-1916), pronalazač i konstruktor

Ognjeslav Kostović (1851-1916), pronalazač i konstruktorU sada, već oronuloj kući u ulici Žarka Zrenjanina br. 6 (pored opštinskog zvanja) u N. Bečeju, živela je plemićka porodica Kostović. Došavši u Vranjevo kao žitarski trgovac deda Ognjeslava - Jovan stvorio je svojim poreklom i vezama, za ono vreme, veliko bogatstvo. Sin mu Stevan, otac Ognjeslava, rođen je u Vranjevu gde je nastavio da se bavi žitarskom trgovinom. Izgradivši žitarske magazine pored Tise, banatsku pšenicu plasirao je preko svoje izvozno-trgovačke radnje u Budimpešti širom Monarhije. Prema istraživanjima M. Stanisavljeva došlo se do podataka da su Stevanovi sinovi Ognjeslav i Vladislav vaspitavani u pravoslavnom, a kćeri: Rozalija, Gizela i Ester u katoličkom duhu, jer im je mati Jelisaveta (Eržebet) Dorner bila te veroispovesti.

Dr Vladimir Glavaš

Dr Vladimir Glavaš

Rođen je 1834. godine u bogatoj vranjevačkoj porodici, od oca Pavla (Pavela) i majke Perside rođene Čorbakov, čiji su preci bili, srpski graničari Potisko-pomoriške vojne granice a nisu otišli u carsku Rusiju posle njenog razvojačenja 1751. godine, već osnovali Franjevo, koje je preko vek i po bilo u sastavu Velikokikindskog dištrikta sa posebnim carskim privilegijama. Vranjevo je postalo jedano od glavnih centara izvoza banatskog žita, a mnogi Vranjevčani veoma brzo su se obogatili među kojima su bili i Glavaševi.

Paulina Pava Sudarski

Paulina Pava Sudarski

Novi Bečej 14. jul 1914. – Sutjeska 13. jun 1943.

U rodnom mestu završila je osnovnu školu i jedan razred gimnazije, a zatim prelazi u Beograd gde završava gimnaziju i Umetničku školu kod profesora Ljube Ivanovića. Od 1937 - 1940, godine studirala je Akademiju likovnih umetnosti u Beogradu u klasi Petra Dobrovića.

1937. godine postaje član SKOJ-a i član omladinske sekcije Društva "Ženski pokret". Osnivanjem omladinske sekcije i ženskog pokreta u Beogradu i aktivnošću žena komunista u njoj, stvoreni su uslovi za pokretanje lista "Žena danas". Jedan od najaktivnijih saradnika lista je i Paulina Sudarski.