Stočarstvo

Savremena poljoprivredna proizvodnja, zasnovana na naučnim osnovama, objedinjuje biljnu i stočnu proizvodnju, tako da se ostvaruje racionalnije korišćenje obradivih površina i potpunije finalisanje biljne proizvodnje. Stoga je, posle ratarstva, stočarstvo najznačajnija grana poljoprivređe. Vodeće grane su govedarstvo i svinjarstvo, pa se njima i posvećuje najviše pažnje.

Pored odgovarajućih ulaganja u izgradnju i opremu objekata i adekvatne ishrane sotke, normalan razvoj intenzivnog stočarstva pretpostavlja opšte stabilne uslove proizvodnje i mogućnosti blagovremenog plasmana stoke i stočnih proizvoda. Ako se plasmanom ostvaruju cene adekvatne uloženom trudu, onda je to siguran stimulans za dalje proširenje i intenziviranje stočarske proizvodnje. Međutim, kad izostanu ovi značajni preduslovi stabilne proizvodnje, dolazi do vidnih oscilacija u proizvodnji, do naglih promena i opadanja proizvodnje i do značajnog smanjenja stočnog fonda, što ima nesagledive loše posledice na stočarstvo i poljoprivredu u celini. Tako je, zbog hronično nepovoljnog položaja stočarske proizvodnje i otežanog plasmana stoke po adekvatnim cenama, u nekoliko navrata dolazilo do smanjivanja stočnog fonda i znatnih oscilacija u proizvodnji. Na primer, 1970. godine je u odnosu na 1965. broj krava muzara opao za 49,8%, čime je za oko 50% smanjena i proizvodnja mleka za duži vremenski period. Ukupan fond goveda, u posmatranom periodu, smanjen je za oko 30%. Krajnja depresivna tačka opadanja broja svinja javlja se na prelazu 1968. u 1969. godinu, čime je i ova podgrana krupnog stočarstva svedena na minimum. Sve je to imalo krupne posledice na dalji razvoj i oporavak stočarstva u novobečejskoj subregiji.

I pored novih ulaganja u razvoj stočarstva na društvenom sektoru, izgradnje fabrike stočne hrane i proširenja kapaciteta za tov svinja, oscilacije u proizvodnji stoke i stočnih proizvoda su nastavljene. Među uzročnicima ovakvog stanja u stočarstvu navode se, pored ostalog, sledeći: loši i nefunkcionalni stočarski objekti, raznovrsna nespecijalizovana proizvodnja malog obima, mala proizvodnost po grlu stoke, pretežno skupa proizvodnja, uglavnom sa gubitkom ili na ivici rentabiliteta, veoma nestabilno tržište; neusklađeni odnosi između proizvođača, prerađivača i trgovinskih organizacija; neblagovremeno sprovođenje mera ekonomske politike, odsustvo ugovaranja prodajne cene proizvoda pre procesa proizvodnje itd. Najkrupniji problem predstavlja neusklađenost cena stočne hrane i mesa. Usled navedenih i drugih faktora, proizvodnja stoke je od 1976. do 1980. godine takođe ispoljila dalje opadanje. Ovo se najviše odražava na opadanje proizvedenog mesa u posmatranom periodu. Tako je proizvodnja goveđeg mesa 1976. godine iznosila 228 tona, a 1980. smanjena je na svega 122 tone. Proizvodnja svinjskog mesa je sa 414 smanjena na 269 tona, a proizvodnja ovčijeg mesa sa 62 na svega 26 tona.

Zbog ovako nepovoljne situacije u razvoju stočarske proizvodnje, na teritoriji opštine se od 1980. do 1985. godine predviđaju korenite izmene. U želji za opštim unapređenjem stočarstva i što bržim povećanjem stočnog fonda, nabaviće se nova rasna grla priplodne stoke, aktiviraće se i adaptirati napušteni stočarski objekti i izgraditi novi. Realizacijom društvenog plana razvoja opštine za ovaj period, treba da se ostvari značajni porast stočarske proizvodnje, pre svega, na društvenom sektoru.

Uporedo sa poljoprivrednom proizvodnjom, u okviru Poljoprivredno-industrijske organizacije »Biserno ostrvo« ostvaruje se i određena industrijska proizvodnja. Ona je zastupljena u nekoliko osnovnih organizacija udruženog rada: »Krmiva«, »2. oktobar«, »Ciglana« i »Biser«.

U najužoj vezi sa poljoprivrednom proizvodnjom je i industrijska proizvodnja stočne hrane. Ona se ostvaruje u OOUR »Krmivo«, koja proizvodi kompletne krmne i proteinske smeše. Zbog nepotpunih tehničkih i tehnoloških rešenja, ova fabrika radi samo jednom trećinom svojih kapaciteta. Kad se ostvari predviđena rekonstrukcija, proizvodnja stočne hrane će se povećati za 2,5 puta, što će se pozitivno refiektovati i na ukupnu stočarsku proizvodnju u opštini.

Podaci ukazuju da se u fabrici stočne hrane, i pored izloženih proizvodnih problema, svake godine u odnosu na prethodnu, proizvodnja udvostručava, odnosno povećava se za 100%. Ovakvi proizvodni efekti su, pre svega, rezultat uspešnije organizacije proizvodnog procesa i izuzetnih napora radnika ove osnovne organizacije udruženog rada.

Sticajem određenih organizacionih okolnosti, u okviru Poljdprivredno-industrijske organizacije »Biserno ostrvo«, zastupljena je i proizvodnja građevinskog materijala. Osnovni proizvod OOUR »Ciglane« iz Novog Miloševa i OOUR »2. oktobra« iz Kumana je opeka normalnog formata. Kad bude rekonstruisana fabrika »2. oktobar« će otpočeti i proizvodnju opeka i lakog betona na bazi kvarcnog peska. Proširenje asortimana proizvoda u bliskoj budućnosti trcba da omogući postizanje zapaženijih proizvodnih i ukupnili ekonomskih rezultata u ovoj grani industrije.

Na osnovu analize podataka o kretanju proizvodnje u obe osnovne organizacije za poslcdnjih nekoliko godina, može se zaključiti da je 1980. godine ukupna proizvodnja povećana. Već 1981. godine u »2. oktobru« proizvodnja je neznatno opala, a u OOUR »Ciglani« ostala na istom nivou kao i 1980. godine.

U okviru Poljoprivredno-industrijske organizacije »Biserno ostrvo««, svoju proizvodnju ostvaruje i OOUR »Biser« iz Kumana. Ova organizacija proizvodi hemijska sredstva za pranje i čišćenje. Osnovni problemi javIjaju se u neredovnom i nedovoljnom snabdevanju sirovinama, zbog čega se ne postižu očekivani ekonomski efekti. Problem sirovina treba da bude konačno razrešen izgradnjom fabrike za proizvodnju masnih kisclina, naftnih derivata i masnih alkohola »Alkamin« u Novom Bečeju.

Uključujući sve pobrojane osnovne organizacije udruženog rada, PoIjoprivredno-industrijska organizacija »Biserno ostrvo« ima veoma raznovrsnu kvalifikacionu strukturu radne snage.

Najveći broj zaposlenih čini nekvalilikovana radna snaga zaposlena u poljoprivredi. Po broju radnika i zastupljenosti u ukupnoj kvalilikacionoj strukturi zatim slede kvalifikovani i polukvalifikovani radnici. Svega oko 10% radnika ima srednju, višu ili visoku školsku spremu, što ne zadovoIjava kad je u pitanju organizacija savremene poljoprivredne i industrijske proizvodnje.

Praćenjem kretanja ukupne radne snage od 1976. do 1980. godine, zapaža se da je u analiziranom periodu došlo do smanjenja radne snage. Sa 1.199 radnika iz 1976. godine, na kraju petogodišnjeg razdoblja broj radnika smanjen je na 1.094. Na smanjenje radne snage uticali su mnogi faktori, među kojima su želja radnika da dođu do boljeg radnog mesta, boljih uslova privređivanja i do bržeg sticanja većeg dohotka. Sticanjem većih kvalifikacija iz rada i uz rad pojedini radnici odlaze u Zrenjanin ili Kikindu, gde postoje povoljniji uslovi za rad i privređivanje, ili prelaze u drugu radnu organizaciju na teritoriji opštine, takođe iz navedenih razloga.

Pošto dohodak radne organizacije predstavlja osnovnu ekonomsku kalegoriju, a produktivnost, rentabilnost i ekonomičnost — osnovne pokazatelje poslovanja, obratićemo pažnju i na osnovne karakteristike ovih kategorija i faktora u Poljoprivredno-industrijskoj organizaciji »Biserno ostrvo«.

lz dinamike ukupnog prihoda i utrošenih sredstava, vidi se da je dohodak ove složene organizacije udruženog rada u posmatranom periodu imao tendenciju povećanja, po prosečnoj godišnjoj stopi od 10,7%. To je obezbeđivalo podmirenje opšte-društvenih potreba, ličnih dohodaka, sredstava rezerve i sredstava za proširenje materijalne osnove rada. Karakteristično je da lični dohodak u posmatranom periodu ima tendenciju opadanja, ali su zato fondovi i ulaganja znatno povećani, što u narednom periodu treba da obezbedi nove ekonomske efekte.

Produktivnost, merena društvenim proizvodom po radniku, u posmatranom petogodišnjem razdoblju imala je negativnu godišnju stopu od —0,2%, ali je već 1981. godine ostvarena pozitivna stopa rasta. Rentabilnost, merena dohotkom prema utrošenim sredstvima, takođe najpre pokazuje negativnu stopu rasta, da bi kasnije, izuzetnim zalaganjem radne snage, odnosno štednjom električne energije, goriva i maziva, pokazala pozitivnija kretanja. Ekonomičnost poslovanja, merena veličinom ukupnog prihoda prema utrošenim sredstvima, u završnoj fazi petogodišnjeg proizvodnog procesa se povećala. Na svakih 100 dinara utrošenih sredstava ostvareno je 138 dinara ukupnog prihoda, što je veoma pozitivan pokazatelj.

Posmatrajući ukupnu prirodnu i društvenu uslovljenost proizvodnje i postignule rezultate u poljoprivrednoj proizvodnji, još se ne postižu adekvatni ekonomski rezultati. Velikim investicionim ulaganjima dovršeni su mnogi objekti, kao što su: hladnjača, sušara za kukuruz i pšenicu, farma goveda, silos i dr. Međutim, sve to tek u narednom periodu, kroz ukupni proizvodni proces, treba da pokaže određene ekonomske efekte. Stoga se za naredni period iznalaze novi programi proizvodnje, koji će obezbeđivati višu fazu prerade i time znatno doprineti povećanju akumulativne sposobnosti poljoprivrede. Unapređenjem stočarstva i usklađivanjem setvene strukture sa stvarnim potrebama i postojećim zemljišnim i klimatskim uslovima, očekuje se i ukupno povećanje ratarske i stočarske proizvodnje. Zasadi vinove loze i voća i dalje će se proširivati, koristeći izuzetne prirodne uslove na Bisernom ostrvu i zadovoljavajuće tržišne cene veoma kvalitetnog vina krokan, rakije od kruške, takođe izuzetnog kvaliteta, i drugih proizvoda.

paypal PNG24
ako želite da podržite razvoj sajta donacijom

Da li ste znali...

da je Laza Popović, sin pop-Luke iz Vranjeva je bio prvi reditelj novoosnovanog Narodnog pozorišta u Beogradu 1868. godine.