Razvojni projekat zaštite i prezentacije Arače u funkciji održivog razvoja

Najznačajniji spomenik kulture na teritoriji Opštine Novi Bečej je bazilika Arača, kulturno dobro od izuzetnog značaja za Republiku Srbiju, a od posebnog značaja je i za mađarsku nacionalnu manjinu.

S obzirom na značaj i vrednosti crkve Arače, kao i starog naselјa čiji ostaci su potvrđeni arheološkim istraživanjima, pitanje prezentacije lokaliteta je veoma značajno i zahtevno. Za realizaciju projekta potreban je multidisciplinaran tim i duži vremenski period.

Projekat su inicirali Nacionalni savet mađarske nacionalne manjine, Pokrajinski zavod za zaštitu spomenika kulture i Opština Novi Bečej. Središnji segment projekta odnosi se na konzervatorske zahvate na samoj građevini, a ostali segmenti treba da definišu postupke i puteve kojima bi se ostvario održivi razvoj lokaliteta koji nagoveštava veliki turistički potencijal.

Arača sa okolinom

Predmet projekta su sveobuhvatni i kompleksni građevinsko zanatski, konzervatorsko-restauratorski, infrastrukturni, arheološki i hortikulturni radovi radi konačne prezentacije srednjovekovne bazilike Arača, sa ostacima naselјa i utvrđenja. Krajnji cilј je i formiranje istraživačkog i vizitorskog centra.

Lokalitet Arače se nalazi u prelepom prirodnom ambijentu pitomih vojvođanskih oranica. Baziliku često posećuju hodočasnici, vernici i turisti, koji ostaju zadivlјeni pred lepotom prizora nekadašnje raskošne crkve, sačuvane u ostacima zidina.

Bogatstvo nalaza na lokalitetu ukazuje na dugotrajno prisustvo lјudi, od praistorije pa do XVII veka. Prezentacijom raznovrsnih artefakata iz tako dugotrajnog vremenskog raspona, različitih kultura i naroda, njihovih uticaja, načina života od praistorije do modernog doba, stvorio bi se veoma atraktivan istraživačko turistički punkt koji bi imao veliku kulturnu, edukativnu, naučnu, religijsku i svaku drugu vrednost.

Konzervatorski radovi u unutrašnjosti

Projekat je sveobuhvatan i dugotrajan. Pojedini segmenti su već urađeni. Konzervatorski projekat koji se odnosi na restauraciju, rekonstrukciju, sanaciju konzervaciju i prezentaciju same bazilike je urađen i po njemu se izvode radovi u poslednjih pet godina. Radove finansiraju Ministarstvo kulture i informisanja Republike Srbije, Pokrajinski sekretarijat za kulturu, javno informisanje i odnose s verskim zajednicama, Opština Novi Bečej, Nacionalni savet mađarske nacionalne manjine, a određena sredstva su obezbeđena učešćem u IPA projektima prekogranične saradnje Srbije i Mađarske.

Opština Novi Bečej, iako mala i bez jake privrede, uspeva da izdvoji svake godine određena finansijska sredstva usmerena na obnovu Arače. Najznačajniji doprinos predstavlјa izgradnja pristupnog puta kroz atar, od regionalnog puta Novi Bečej-Novo Miloševo do lokaliteta Arače, u dužini od oko 5 kilometara.

Dragan Rauški, zaposlen na poslovima urbanizma u Opštini, najaktivniji je učesnik projekta. Nјegovim zalaganjem pokrenuta je izrada Prostornog plana Opštine Novi Bečej koji posebnu pažnju posvećuje Specijalnom rezervatu prirode Slano kopovo i lokalitetu Arače, aktivan je na obezbeđenju sredstava potrebnih za izradu projekta trafostanice i dalekovoda kojim bi bila obezbeđena električna energija za budući kompleks, radi na postizanju dogovora sa vlasnicima okolnih njiva za zamenu zemlјišta kako bi okolina Arače postala državno vlasništvo.

Arača sa istoka

Pored konzervatorskih radova značajan segment projekta predstavlјaju arheološka istraživanja unutar i oko bazilike, u bližem okruženju srednjovekovnog naselјa radi utvrđivanja granica prostiranja, postojanja više crkava i palata, gradskih kapija i zidina, te dokumentovanje i prezentovanje nalaza.

Stvaranje atraktivnog arheološkog lokaliteta Arača privući će veliki broj posetilaca, ne samo vernika, nego i lјubitelјa starina i prirode zbog mogućnosti posmatranja retkih vrsta ptica u obli- žnjem rezervatu prirode Slano kopovo.

Izgradnja istraživačkog i vizitorskog centra je krajnji cilј projekta u funkciji obezbeđenja održivog razvoja lokaliteta bazilike Arača. Prostor centra imao bi višestruku funkciju: prihvat posetilaca kojima bi kroz stalnu izložbenu postavku bila predstavlјena istorija naselјa i bazilike Arača, a putem tematskih izložbi periodični nalazi i rezultati istraživanja. Pojedini nalazi do kojih se došlo prilikom prethodnih, višedecenijskih arheoloških iskopavanja, a koje su preduzimali Muzej Vojvodine i Pokrajinski zavod za zaštitu spomenika kulture, a sada se nalaze u depoima, mogli bi dobiti svoje mesto u stalnoj muzejskoj postavci. Planirana je i izrada kopije Aračkog kamena koji se nalazi u Nacionalnoj galeriji u Budimpešti.

Višenamenska sala namenjena za edukaciju posetilaca, studenata i đaka, za održavanje različitih seminara i konferencija, omogućiće i nekomercijalni život kompleksa koji će stajati na raspolaganju stručnjacima i istraživačima iz oblasti istorije, arheologije, arhitekture, ornitologije i drugih grana u organizovanju i realizaciji naučnih i istraživačkih projekata. Na raspolaganju će im stajati i smeštajni kapaciteti za duži boravak na terenu.

Kompleks, koji bi sadržao i ugostitelјsku ponudu, planiran je na dovolјnoj udalјenosti od same bazilike čime bi se obezbedio pijetet prema sakralnoj građevini i duhovna priprema vernika duž pristupnog puta.

Cilј projekta je obezbeđivanje sredstava za konzervaciju i ko načnu prezentaciju ostataka bazilike, naselјa, arheoloških nalaza, infrastrukturno opremanje lokaliteta (vodom, strujom, prilaznim putem, parkinzima i sl.) radi lakšeg i kontinualnog pristupa lokaciji, zapošlјavanje lokalnog stanovništva, kao i razvijanje svesti o vrednostima nasleđa kojim raspolažu i vrednostima suživota raz- nih naroda koji su ovde obitavali kroz vekove.

Novi objekti treba da svojom arhitekturom odgovore na vrednosti stare bazilike, jedne od najlepših i najstarijih na tlu AP Vojvodine u crkvenom graditelјstvu, jedna od retkih sa odlikama romansko gotske arhitekture i ornamentike, čime će se privući još veći broj vernika i hodočasnika, kao i drugih lјudi koji uživaju u lepotama predela, starih građevina, istraživača i naučnika, te onih koji traže utehu u božijoj promisli.

Jačanjem veza sa Mađarskom očekuje se i porast turističke posete organizovanih grupa i veliki broj autobusa, štoće uticati i na pobolјšanje infrastrukture ovog kraja Banata, te određeni ekonomski rast u proizvodima ovog kraja i lokalnog stanovništva. Time će se produbiti i veze među dva naroda, kao i kod lokalnog stanovništva.

Povećana poseta će pobolјšati i ekonomski položaj samog lokaliteta koji će, po izgradnji pratećih sadržaja, ostvariti sopstvena sredstva za samofinansiranje aktivnosti, održavanje i uređenje starih i novih objekata i kapaciteta.

Atraktivnosti projekta doprinelo bi raspisivanje javnog arhitektonsko urbanističkog konkursa za idejno rešenje uređenja celokupnog lokaliteta i izgradnju pratećih objekata, a prema uslovima službe zaštite spomenika kulture i prirode. Konkurs bi mogao da ima i međunarodni karakter.

Za realizaciju ovako složenog projekta potrebno je uklјučivanje i aktivno učešće lokalne samouprave - Opštine Novi Bečej (a zbog blizine i zajedničke istorije, moguće je postići sporazum o saradnji i sa Opštinom Bečej), pokrajinskih sekretarijata za kulturu, zaštitu životne sredine, ekonomski razvoj, te stručnih timova Republičkog, Pokrajinskog i Zavoda za zaštitu spomenika kulture iz Zrenjanina, Muzeja Vojvodine.

Zajedničkim naporima mogu se postići visoki standardi u svim planiranim aktivnostima i stati u red sa evropskim projektima sličnog opredelјenja.

paypal PNG24
ako želite da podržite razvoj sajta donacijom

Da li ste znali...

da su kuglašice KK „Jedinstvo” osvojile Kup Evrope 2000. godine, a aprila 2007. postale prvakinje Srbije da bi početkom maja osvojile i Kup Srbije?