|
|
Seoba Srba preko Save i Dunava
Seobe Srba u krajeve preko Save
i Dunava javljaju se još pre
Kosovske bitke. Posle nje,
nastavljaju se sve do kraja
sedamnaestog veka, a u Banat i
do kraja osamnaestog veka.
Porazom na Kosovu, 1389. godine,
nastaju veća povlačenja Srba
prema severu.
Prve Srbe preveo je u Banat,
pred kraj četrnaestog veka,
Dmitar, sin kralja Vukašina i
brat Kraljevića Marka. Ali tek
pod despotom Stefanom
Lazarevićem i Đurđem Brankovićem
dolazi do sistematskog
naseljavanja Srba u Banatu.
Ratovi između Mađara i Turaka
takođe su prisiljavali Srbe da
se povlače prema severu i
zapadu. Njihov položaj bio je
izuzetno težak, jer su se svi ti
ratovi vodili na teritoriji na
kojoj su oni živeli.
Podaci o tim seobama pokazuju da
je najveći deo tih doseljenika
bio iz sevenne Srbije:
Pomoravlja, Šumadije, Braničeva
i Timočke Krajine, manji broj je
došao iz južnih krajeva. Seobe
su, uglavnom, bile dobrovoljne,
jer su se iseljenici nadali
boljim uslovima života u novim
krajevima, a često i zato da
sačuvaju život, ali je u ratnim
periodima bilo i prisiljavanja.
Prema Sentklaraiu, bilo je devet
većih seoba srpskog naroda preko
Save i Dunava. Prva seoba je
izvršena 1356. godine; druga je
trajala od 1404. do 1412; treća
1433; četvrta posle pada Novog
Brda 1455; peta 1459. godine;
šesta 1481; sedma predstavlja
dolazak u manjim grupama u
periodu od 1509. do 1525; osma
1538. i deveta pod patrijarhom
Arsenijem Čarnojevićem 1690.
godine, kada je i jedan broj
naseljen i u Vranjevu.
Za Novi Bečej je od posebne
važnosti seoba, koja se odigrala
za vreme poslednjeg
austrijsko-turskog rata (Kočine
Krajine) — kada se u Vranjevo
doselilo 228 lica iz Šumadije i
Pomoravlja i za koja postoji
spisak imena domaćina.
Mađarska je rado primala
Srbe-izbeglice. Naseljavala ih
je po Banatu, Sremu i Bačkoj, u
krajevima koji su bili najviše
izloženi turskim napadima, zbog
čega je stanovništvo tih
krajeva, pre naseljavanja Srba,
bilo jako proređeno. Mađari su
iz svih ratnih pohoda na krajeve
okupirane od Turaka, dovodili
sobom i brojno srpsko
stanovništvo i njime naseljavali
svoje južnije krajeve, naročito
one u granice s Turskom. Prema
jednoj zabelešci samo 1481.
godine preselilo se u Banat oko
50.000 Srba. Po drugom izvoru —
pismu koje je kralj Maćaš uputio
papi — u Mađarsku se za svega
nekoliko godina (1482—1486)
preselilo oko 200.000 Srba.
Možda su te cifre i uveličane,
ali je poznato da je Banat u to
vreme bio uglavnom naseljen
Srbima.
|
