Seljačke bune i ustanak Dože Đerđa

Za razliku od radničke klase koja je predvođena sindikatom, ili cehovsokm organizacijom u periodu svoga nastajanja mogla postavljati zahteve i izvojevati neka prava, seljaštvo nije imalo predvodnika. Do pobuna i suprotstavljanja tlačenju i nemilosrdnoj eksploataciji vlastele ili države, dolazilo je stihijno, te je svaki njihov uspeh — mada su do njega retko dolazili — utoliko značajniji.

Ono što je seljake u tim pobunama ujedinjavalo i činilo ih solidarnim bio je jednako težak položaj i zajednički otpor i odbrana od tlačitelja. U svojoj osnovi se ove bune ne razlikuju od radničkih štrajkova i radničkih pobuna, jer je uvek isti uzrok, eksploatacija i otpor protiv nje. To je u krajnjoj liniji bio motiv svih ustanika kroz istoriju, pa i onih iz perioda robovlasništva pod rukovodstvom braće Grasi ili Spartaka u Rimu.

Ugarska je bila poznata po borbama za presto, počevši od četrnaestog veka, po izumiranju dinastije Arpad, pa sve do njenog raspada pod naletom Turaka i mohačke bitke 1526. godine.

Ta borba za presto je još više pogoršala, ionako, težak položaj seljaka i doprinela izbijanju najvećeg ustanka u istoriji Ugarske, ustanak takozvanih kuruca (krstaša) 1514. godine.

Krstaški rat protiv muslimana, koji je objavio papa Lav X bio je posebno popularan među seljacima, jer je obećavao onima koji stupe u krstašku vojsku oslobođenje od kmetske zavisnosti. Tako su u vojsku krstaša u masama stupali seljaci, što je izazvalo strah, među plemstvom, da će ostati bez radne snage. Zbog toga je ono zahtevalo od kralja Vladislava da se što pre krene u borbu protiv Turaka.

Kralj je naredio vođi narodne vojske Doži Đerđu, pod čijim vodstvom se sakupilo oko 40.000 kuruca, da odmah pođe u boj na Turke. Umesto da krenu na Turke, planuo je seljački ustanak. Krstaški odredi pretvorili su se u revolucionarnu vojsku pod vodstvom Dože Gyergya, koji se pokazao ne samo kao iskusni vojskovođa, nego i kao pravi vođa seljačkih masa.

Doža je razaslao, po čitavoj Ugarskoj, pozive seljacima da se pridruže ustanku i da ubijaju plemiće, i uništavaju njihove posede, jer će — kako je on govorio — »oni vas pobiti kao pse i staviti na muke«.

Tom pozivu Dože Đerđa odazvali su se seljaci i u Novom Bečeju, gde su ustanici, te 1514. godine, zauzeli tvrđavu. Ustanak je ugašen u krvi od strane Jovana Zapolje, vojvode erdeljskog.

Razmah ustanka prisilio je plemstvo da se ujedini i da se organizuje za njegovo ugušenje. Ustanak je razbijen, a Doža ranjen, zatim uhvaćen, stavljen na najstrašnije muke i ubijen.

Nemilosrdno razračunavanje plemstva s ustanicima stajalo je života nekoliko desetima hiljada seljaka. Nisu istrebljivani samo učesnici ustanka, već su i njihove porodice bile izložene najstrašnijim mukama i torturama. Posle te pobede, donet je zakon kojim se seljaci lišavaju slobodnog kretanja i potpuno potčinjavaju gospodarima.

paypal PNG24
ako želite da podržite razvoj sajta donacijom

Sadržaj

Da li ste znali...

da je u Vranjevu zabeležena epidemija kolere i velike boginje 1831 i 1861. godine a u  Novom Bečeju se epidemija kolere  javlja zadnji put 1893. godine?