Osnivanje Sport kluba Građanski

Pored toga što je TSE postizavao, za novobečejske prilike, zadovoljavajuće rezultate, ambicije rukovodstva kluba bile su veće. Oni su želeli, a osetili su da za to postoje uslovd, da stvore snažan tim koji će moći da se nosi sa najjačim klubovima Velikog Bečkereka, Velike Kikinde pa i čitavog Banata.

Fudbalski tim Građanskog iz 1923. godine

Znali su da vlasti sa nepoverenjem gledaju na stari klub koji je osnovan još u doba Austro-Ugarske, pa su već krajem 1921. godine promenili naziv kluba i uzeli ime SOKO, jer je to bila tada jedina postojeća srpska sportska organizacija u Novom Bečeju. Najvećim delom ostala je stara uprava i igrački sastav. Ali pod novim imenom, imali su veću naklonost vlasti, što je rukovodstvu kluba bilo dovoljno za slobodnije ostvarenje svojih zamisli.

Dovedeno je više igrača sa strane, kojii su pored zaposlenja imali i još neke benificije, kao što su izvesna novčana primanja i odsustvovanja sa posla zbog odigrane utakmice, slobodno vreme za treninge, plaćeni stanovi i si. Od bivših igrača TSE ostalo je svega njih trojica, četvorica koji su imali mesta u prvom timu.

Na golu je ostao Šipoš, bravar iz Vranjeva, ali ga je posle godinu dana zamenio Lakatoš, koji je došao sa strane i radio je u štampariji Gige Jovanovića, bekovi su bili Stevan Kovačević — Čiča, stolar, došao iz Bačke Palanke, Berger Jevrejin iz Petrovog Sela, koji je ranije igrao u Juda Makabiju u Novom Sadu. U half liniji Tibor Štaud iz Novog Bečeja, Laslo Nemet iz Mužlje zaposlen na pošti, Šimon Jevrejin iz Novog Sada. U navali su ostali jedino braća Geza i Laci Farkaš, a dovedeni su: dva brata Vig, Jevreji iz Bačkog Gradišta, Jakobovič, Jevrejin iz Novog Sada i Proka Gaborov, časovničar iz Velikog Bečkereka. Pored ovih nastupao je i Erne Kraus, Jevrejin iz Novog Bečeja.

Sa takvim igračkim sastavom novi klub Soko je, nema sumnje, predstavljao solidnu ekipu, koja se mogla uspešno nositi sa svim timovima Banata, što je i bio cilj rukovodstva kluba.

Da se radilo o solidnoj ekipi govore rezultati postignuti u 1923. godini objavljeni u listu Torontal.

Za prvu utakmicu u Novom Bečeju između timova Soko i Kadime iz Velikog Bečkereka, koja je predstavljala iznenađenje ne samo zbog nerešenog rezultata, već i solidne igre, ističe se kako je tim Kadime imao protiv sebe ne samo igraće iz Novog Bečeja nego i Del i Pustav iz Starog Bečeja i Bergera iz Novog Sada.

Evo nekoliko rezultata koje je Soko postigao 1923. godine:

24. VI 1923. — SOKO — KADIMA — Vel. Bečkerek u Novom Bečeju 2:2 (0:2)

1. VII 1923. — SOKO — BORAC — Vel. Bečkerek u Novom Bečeju 3:0 (0:0)

29. VII 1923. — SOKO — SLAVIJA — Vel. Bečkerek u Novom Bečeju 1:0 (1:0)

29. VII 1923. — SOKO II — BEODRA i KARLOVO u Novom Bečeju (predigra) 0:1

3. VIII 1923. — SOKO — SOKO Stari Bečej u Novom Bečeju 2:0    (1:0)

To su samo oni rezultati koji su registrovani u listu »Torontal«, a sigurno je bilo više utakmica, jer su težnje rukovodstva bile takve da od Novog Bečeja stvore fudbalski centar Banata, te su samim tim morali obezbediti, novostvorenoj ekipi, stalno igranje fudbala, a to je bar svake nedelje.

Postignuti rezultati stvorili su veliku popularnost fudbala među Novobečejcima pa se broj gledalaca iz utakmice u utakmicu povećavao.

Uprava fudbalskog kluba nastojala je da u svom radu bude potpuno nezavisna od gimnastičke organizacije Soko, čije je ime klub nosio.

U međuvremenu su stasali mladi đaci iz redova Srba koji su imali ambicija da igraju u prvom timu, iako su bili ispod kvaliteta onih dovedenih igrača sa strane. Smatrali su baš zato što su iz Novog Bečeia i Vranjeva, da sa njima treba računati kao na sigurnu budućnost kluba. U tim svojim zahtevima oni su nailazili na podršku starešinstva Sokolskog društva, što rukovodstvo fudbalskog kluba nije prihvatilo.

U težnji da održi dostignuti kvalitet, a računajući na veliku podršku koju je fudbal stekao u redovima ne samo građanskog staleža, već i među zemljoradnicima, pristupila je uprava kluba pripremama za izdvajanje Kluba iz Sokolskog društva i formiranja samostalne fudbalske organizacije.

Takva odluka nije naišla na protivljenje Sokolskog društva, jer su računali da će oni nastaviti sa fudbalskom aktivnošću a na jedan lak način se osloboditi, za njih nepoželjnih, iz uprave fudbalskog kluba pa i igrača koji su došli sa strane samo radi igranja fudbala.

Ni same vlasti nisu pravile nikakve teškoće oko formiranja novog kluba, jer je to bio i najbezbedniji način da se zadovolje fudbalski navijači, a uz to da se pruži prilika da mladi đaci — Srbi mogu uspešno nastupati na javnim fudbalskim predstavama.

Tako je došlo do stvaranja novog fudbalskog kluba, iako to nije nov klub već samo izdvajanje iz Sokolskog društva i promena naziva kluba, koji se od jeseni 1923. godine zove Sport klub GRAĐANSKI.

Građanski je pristupio Fudbalskom savezu Jugoslavije i postao član Velikobečkerečke župe Beogradskog fudbalskog podsaveza, gde već 1924. godine učestvuje u takmičenju za prvenstvo Banata.

Novi klub postiže još bolje rezultate nego u prethodnoj godini što postaje dalji podstrek za gledaoce tako da svakoj utakmici u Novom Bečeju prisustvuje oko hiljadu gledalaca, što je za ono vreme bila velika poseta, jer je fudbal tek sticao popularnost kod širih slojeva stanovništva uopšte.

Veliki odziv gledalaca je, pored povećanih prihoda, bio svojevrstan podsticaj za postizanje još boljih rezultata. Građanski je sad, pored gledalaca iz redova građanskog stanovništva i po nekoliko zemljoradnika Ljutovčana iz Vranjeva, imao posebnu podršku u redovima Mađara — kubikaša. To je za njih, u ono vreme, bio i vid nacionalnog dokazivanja, jer su igrači bili Mađari i Jevreji, izuzev Proke Gaborovog na levom krilu.

Rezultati Građanskog koje je zabeležio i »Torontal«:

13. VII 1924.   GRAĐANSKI — KADIMA   — Vel. Bečkerek u Novom Bečeju 3:2

24. VIII 1924. GRAĐANSKI — SRBIJA — Vel. Kikinda u Novom Bečeju 2:1 (1:1)

31. VIII 1924. GRAĐANSKI — OBILIĆ — Vel. Bečkerek u V. Bečkereku 1:3

7. IX 1924. GRAĐANSKI — SLAVIJA — Vel. Bečkerek u Novom Bečeju 5:0 (0:0)

14. IX 1924. GRAĐANSKI — ŠVEBIŠE — Vel. Bečkerek u Novom Bečeju 6:0 (1:0)

21. IX 1924. GRAĐANSKI — SLAVIJA — Vel. Bečkerek u V. Bečkereku 1:1 (0:1)

19. IX 1924. GRAĐANSKI —DUŠAN SILNI —  Vršac u Vršcu 0:1 (0:0)

Navedeni rezultati nedvosmisleno potvrđuju ono što su stariji Novobečejci isticali o igri Građanskog, da je on u to vreme bio najbolji klub u Banatu.

Pobeda nad Slavijom iz Velikog Bečkereka u Novom Bečeju od 5:0 i nerešen rezultat 1:1 u Velikom Bečkereku dovoljno verno ilustruju pomenuta tvrđenja, ako se zna da je Slavija te godine bila prvak Velikog Bečkereka, a iza nje su se nalazili Železničar, Obilić, Kadima, Švebiše i Borac. Ili pobeda nad Srbijom iz Velike Rikinde od 2:1 u avgustu u prijateljskom susretu i dve pobede, prvo u Novom Bečeju, pa zatim u revanšu u Rikindi za prvenstvo Banata.

Tako se ovim pobedama nad Slavijom iz Velikog Bečkereka i Srbijom iz Velike Kikinde, Građanski plasirao u finale za prvenstvo Banata sa pobednikom Južnog Banata Dušanom Silnim.

Prema propozicijama igrala se samo jedna utakmica i to u Vršcu, koju je Građanski uz izrazitu terensku nadmoć izgubio zahvaljujući pristrasnom suđenju sudije Tilingera iz Vršca. Ostavićemo da komentar ovoj utakmici u sledećem poglavlju bude izjava očevidaca đaka učiteljske škole u Vršcu, inače Novobečejaca.

Potrebno je istaći kondiciju igrača Građanskog. Možda zahvaljujući posebnom statusu koji su uživali kod svojih poslodavaca, redovno su trenirali i za ondašnje prilike imali kondiciju, kakvu je malo koji klub imao. To pokazuju i rezultati, gde se vidi, da je Građanski po pravilu svoje protivnike »polagao na plećke« tek u drugom poluvremenu, kada im ponestane snage. Izuzetak čini, ali samo rezultatski, utakmica protiv Dušana Silnog u Vršcu, na kojoj je Građanski i pored nadmoćnosti primio gol pred kraj utakmice, ali iz penala koji je sudija je osvojeno prvo mesto, nego što su se klubovi služili svim mogućim bezrazložno dosudio.

Ovaj poraz u Vršcu bio je praktično »labudova pesma« za tim Građanskog. Izmaklo prvo mestu u Banatu predstavljalo je razočarenje najviše za funkcionere Kluba pa onda i za igrače. Ne samo što ni sredstvima kako bi onemogućili Građanski u daljem usponu. I ne samo klubovi već i drugi fudbalski faktori.

Tako je list »Torontal« u svojoj sportskoj rubrici već prvi susret velikobečkerečkih fudbalera sa Novobečejcima, pojačanim igračima iz Novog Sada i Starog Bečeja, prokomentarisao da se tim Kadime morao boriti protiv selekcije novosadskih i starobečejskih fudbalera. Zatim je nerešen rezultat Građanski postigao, u Velikom Bečkereku 1:1 protiv Slavije, zahvaljujući vrlo gruboj igri. Poslednji prvenstveni susret sa Dušanom Silnim iz Vršca takođe nije mogao da prođe bez nepovoljnih komentara. Rad se nije prigovorilo igri onda se ističe, kako su se igrači gostujućeg tima — to je bio Građanski — sve vreme objašnjavali sa sudijom, naravno ne pomiinjući njegovo pristrasno suđenje i neopravdano dosuđeni jedanaesterac protiv Građanskog koji je značio poraz od 0:1 i gubitak prvog mesta u Banatu.

Nije ovo sve što je činjeno da se omete uspon Građanskog. Ne bismo ovo prihvatili kao istinu, da smo čuli priču od jednog Novobečejca — Đurike Senaši, kome je ispričao Kovačević — Čiča bek Građanskog, kako su pred utakmicu sa Srbijom u Kikindi igračima u hranu stavili ricinusovo ulje ili neko drugo purgativno sredstvo, koje je dejstvovalo u vreme trajanja utakmice, samo da bi se Građanski eliminisao iz daljeg takmičenja. Ovo nam je u svojoj pismenoj izjavi potvrdio i Miša Kiselički učitelj u penziji, koji se tog događaja dobro seća, jer je u to vreme kao đak učiteljske škole u Vršcu i pratio sva fudbalska zbivanja u Banatu, a posebno kada je bio u pitanju novobečejski fudbal.

To je uostalom cena koju, po pravilu, plaćaju klubovi iz mesta prilikom probijanja u sam vrh užeg ili šireg regionalnog takmičenja, gde se sudije sa posebnom strogošću odnose prema njima, a zatim i sva sportska javnost i protivnički timovi maltene postaju bezobzirni samo da bi se onemogućili — kako se to nazivalo — provincijalci.

Možda se ovo donekle može i razumeti kada je bio u pitanju Građanski, jer su njegovi igrači imali druge uslove od igrača ostalih klubova. Oni su smatrani poluprofesionalcima, koji samo igraju fudbal i otuda dobra kondicija i superiornost nad ostalima. To, međutim, nije bilo baš sve tako, ali su, nema sumnje, imali bolje uslove od igrača u mnogim drugim klubovima.

Posle poraza u Vršcu dolazi do naglog pada kvaliteta fudbala u Novom Bečeju. Ta utakmica je bila poslednja, koja je odigrana 1924. godine. Već u narednoj 1925. godini Građanski uglavnom nastupa sa igračima iz Novog Bečeja, izuzev nekolicine »sa strane«, koji su imali dobro zaposlenje i ostali u Novom Bečeju još neku godinu.

Nije samo poraz u Vršcu uticao na odlazak igrača iz Novog Bečeja u svoje ranije klubove, u Novi Sad i Veliki Bečkerek, već je došlo do smirivanja tražnje u privredi što je najpre osetila trgovina, pa je na taj način sužena materijalna osnova Kluba, pogotovu što je predsednik Deže Bizek prodao svoju apoteku u Vranjevu, i odselio se u Žombolj, koji je od 1923. godine pripao Rumuniji. Kenig, takođe jedan od mecena kluba, kao žitarski trgovac je likvidirao, pa finansijski uslovi nisu omogućavali nikakve novčane dotacije fudbalerima sem onog što je primao od poslodavca na radnom mestu.

Tako je Građanski došao u položaj da se osloni — što se kaže — na sopstvene snage, uglavnom na fudbalere Novobečejce. Utakmice su se odigravale sa slabijim protivnicima, koje je on uglavnom pobeđivao, ali je publika osetila te promene i utakmice su imale sve manju draž. Broj gledalaca se smanjuje što je dalje pogoršavalo materijalni položaj kluba.

Građanski, i tako oslabljen još uvek je raspolagao sa nekoliko vrsnih igrača pa je uspevao i pri kraju svoga postojanja u jesen 1926. godine u derbi susretu da pobedi Soko iz Novog Bečeja sa 1:0, iako je Soko za taj susret u svojim redovima imao nekoliko odličnih fudbalera od kojih se posebno isticao Milan Tanurđić — Isus koji je došao iz SAND, iz Subotice.

Krajem 1926. godine i početkom 1927. Građanski je prestao da postoji. Bilo je potrebno punih 12 godina da se novobečejski fudbal koliko-toliko povrati na nivo približan onom kakav je imao Građanski kada je igrao samo sa igračima iz Novog Bečeja. Baš zbog toga što je Građanski bio poseban klub u novobečejskom fudbalskom sportu, posvetiću mu malo više prostora. Kada kažem poseban, onda ne mislim samo na postignute rezultate nego na to što je uspeo da pridobije veliki broj gledalaca i da stvori više — prosto reći — zaljubljenika u fudbal.

paypal PNG24
ako želite da podržite razvoj sajta donacijom

Sadržaj

Da li ste znali...

da je prva, do sada pronađena novobečejska razglednica izdata krajem 1898. godine sa slikom crkve Arače i tekstom na mađarskom i srpskom jeziku?