Prvi pisani pomen Bečeja

Prvi pisani pomen imena Bečeja u istoriji usvojen je onaj koji Đerđ Đefri iznosi u svojoj knjizi Istorijska geografija Mađarske iz vremena Arpadovića. U toj knjizi u poglavlju bačke županije na str. 214 on Između ostalog piše:

„Važan prelaz preko Tise 1091. godine kumanski vojskovođa Kapolč je sa pljačkaškim trupama, dolazeći iz pravca Tokaja tu prešao (misli kod Bečeja) Tisu, sa namerom da kod Donjeg Dunava napusti zemlju."

U fusnoti, autor knjige daje objašnjenje da se radi o Bečeju u Bačkoj, što je prilično nepouzdana tvrdnja. Iz teksta knjige jasno se vidi da su Kumani prešli Tisu kod Tokaja i da su se odande uputili u dalji pljačkaški pohod na području između Tise i Dunava, posle toga, 1091. godine, oni prelaze sa desne na levu stranu Tise kod Bečeja, ali po našoj oceni onog u Banatu.

Đerfi je ovu pogrešku verovatno prepisao iz knjige Scriptores rerum Hunaricarum dacum reguque stirpis Arpadianae gestarum, izdane 1937. godine u Budimpešti, gde se na str. 412 spominje Bečej za koji autor u fusnoti daje objašnjenje da se odnosi na „Vicus Obecse" , (Stari bečej) u Bačkoj.

O kojem se Bečeju radi treba imati u vidu uslove stanovanja i izgled tih malih naselja krajem jedanaestog veka (1091.).   Stanovalo   se   u   kolibama,   zemunicama   ili   u poluzemunicama, a stanovništvo se bavilo stočarstvom što je olakšavalo seljenje s jednog mesta na drugo, gde je ispaša bolja.

Tada su orijentiri mogli biti, ne mala naseljena mesta od desetak dvadesetak koliba, već brda i planine, reke i njihove pritoke, ili ušća reka i naravno tvrđave.

U prilog toj tvrdnji ide i podatak iz knjige Dušana Popovića Srbi u Bačkoj do kraja 18, veka, Beograd 1952, u kojoj na str. 77 stoji:

„Bečej za vreme Turaka se ne pominje, iako se pominju mnoga sela iz okoline Bečeja, kao Bela, Botra, Perlek, Kutež, Ketvila i druga.."

Pojedini istoričari koristeći se pisanjem Radovana Samardžića u knjizi Sulejman i Rokselana na str. 338 koje glasi:

„Palanka Bečej, na desnoj obali Tise, ograđena kojem, okružena dubokim šančevima i odasvud začtičena močvarama, sama sebe je žrtvovala, sa svim ženama i decom dok su je 5. oktobra, osvojili i, oborivši je od temelja svojim besom preorali. Turci su prolili više krvi nego pod svim ugarskim tvrđavama zajedno. I više su tu istaknutih prvaka izgubili, nego na mohačkom polju."

Tako objašnjavaju nestanak imena Bečeja posle proterivanja Turaka iz Bačke.

To niko ne osporava, ali time nije dokazano da je čak i takav Bečej u Bačkoj mogao biti orijentir još u vreme 1091. godine za Kapolča i njegove Kumane. To je mogla biti u tim krajevima samo tvrđava koja je u to vreme postojala kod Novog Bečeja u Banatu.

Imajući sve napred izneto u vidu ne možemo se složiti ni sa tvrdnjom Mr Aleksandre Kasaša u knjizi „POZDRAV IZ NOVOG BEČEJA" na str. 12 gde piše:

„prvi pouzdaniji istorijski podaci o postojanju utvrđenog grada kod Novog Bečeja, a i samog naselja, vezani su za 1238. godinu kada se oni pominju u darovnici ugarskog kralja Bele IV."

Nemirna srednovekovna vremena propraćena čestim ratovim, naročito krstaškim, pojačali su strateški značaj prelaza kod današnjeg Novog Bečeja što je uslovilo da se između 1300-1320 godine baš tu izgradi jedini utvrđeni grad na ovom delu Tise. Kao tipično rečno utvrđenje služilo je za zaštitu prevoza razne robe naročito soli i pšenice..."

Ne znam šta Mr Kasaš zamera podatku koji je Đerđ Đerfi izneo u svojoj knjizi ISTORIJSKA GEOGRAFIJA MAĐARSKE IZ VREMENA ARPADOVIĆA u kojoj se pominje Bečej skoro 150 godina ranije nego u darovnici Bele IV. Po čemu je ovaj „pozudaniji" ? Kada je u pitanju ova darovnica nameće se nedoumica koju Kasaš iznosi tj. da je ona obuhvatila „utvrđeni grad na Tisi kod Novog Bečeja" 1238. godine, a po njemu tvrđava je izgrađena tek između 1300-1320. godine?!

U prvom razdoblju svog ponovnog stvaranja - piše Sentklaraji - Bečej je pripojen nekadašnjoj Bečejskoj županiji, koja je, možda, dobila ime i od kasnijeg Velikog Bečkereka, kojeg su, u prvo vreme, takođe zvali Beče. Granice županija su od Kneza Gejze na ovamo često menjane, ali smatra ovaj autor da je nekadašnja Bečejska županija identična sa županijom Torontal.

Dr Šamu Borovski u svojoj knjizi Torontal varmegve Tortenete na str. 365 piše da je u Bečeju, misli na Bečej u Banatu - Torontalskoj županiji, bilo sedište županije u XIV i XV veku.

paypal PNG24
ako želite da podržite razvoj sajta donacijom

Sadržaj

Da li ste znali...

da je Prva Srpska Zemljoradnička Zadruga osnovana je u Vranjevu novembra 1909. godine.